Prometheus

we weten, onder de vorsten van de zeventiende eeuw — is de steun der innerlijk zwakken en hun daarom ,,van Godswege" toebedeeld. Want in een gezonde maatschappij is ook de koning, zelfs een brillant en schijn-sterk koning als bijvoorbeeld Lodewijk XIV, maatschappelijk, dat wil zeggen: egocentrisch en innerlijk zwak. Een individualist alleen kan Uebermensch zijn, alle zelfmisleiding derven en dan nog in geweld en tyrannie zich staande houden, en dat is kracht; Napoleon zou hebben kunnen, hebben durven heerschen met Macchiavelli's ,,Vorstenschool" in de hand — Lodewijk XIV had de fictie van zijn goddelijkheid van noode om te durven zeggen: ,,1'Ëtat c'est moi" en zijn ,,bon plaisir" te doen gelden als wet. Hoe zwak is een Lodewijk XIV bij een Lorenzo de Medici 1 Het schijn-krachtige ,,1'État c'est moi" is alleen naar den vorm een woord van zelfbewust individualisme — in wezen is het de uiting van de opperste Autoriteit, die zich weet gedragen door de religieuze adoratie van een volk, en vooral door den in het dogma zijner goddelijkheid uitgedrukten wil van een God. De sterke vorst is Macchiavelli's Vorst, die alles wat zijn métier beduidt, in koelbloedig besef onder de oogen ziet, en dan nog eigen weg durft gaan.

Beschouwen we Lodewijk IX, Lorenzo's tijdgenoot, zonder zijn vermaarde bijgeloovigheid, zwijgen we eens van den fa-meuzen hoed met heiligenbeeldjes — met zijn wezen en zijn overtuigingen had dit alles immers even weinig te maken als de tic of de manie, waaraan de koelste, redelijkste mensch van alle tijden onderhevig kan zijn — dan vertoont ook hij op merkwaardige wijze de treffende trekken van den Vorst naar het hart van Macchiavelli. In zijn geringschatting voor uiterlijke distinctie-middelen, voor ceremonieel, in zijn realisme, behoort hij tot het type van individualistische vorsten, zooals de Renaissance en de achttiende eeuw ze hebben voortgebracht: Lorenzo de Medici, Frederik de Groote.

Zijn groote mededinger en tegenstander, Karei van Bour-gondië („De Stoute") is daartegenover het type van den middeleeuwsch-zeventiende-eeuwschen maatschappelijken vorst, van den „Gezalfde Gods" - in zijn prachtlievendheid, zijn overschatten van uiterlijke distinctie-middelen, zijn hangen aan ceremonieel. De triomf van Lodewijk IX over

184