De verlatene

״Twee dagen Jomtof en niemendal te doen, dan op je stoel te zitten...."

״Jomtof.... Jomtof...." Het soesde Daniël door het hoofd. Wat voor feestdag was het dan morgen, en overmorgen ook? Het was midden April, het kon niet anders dan Paaschfeest wezen, morgen. Maar dan, dan was het ook nu, dan was het nu „Seideravond"....

Niemand hier scheen het te weten, niemand herdacht het. Hij ook, hij was het volkomen vergeten geweest. Nu niet meer. Duizelingen rilden hem door het hoofd, hij wist het weer, hij wist het heel goed.

Het was „Seideravond", de avond van heilige herdenking, van plechtige feestelijkheid. Vader, in het oude dorp, in het oude huis, vader zat daar nu en vierde met Roosje den avond van den Uittocht. Bitterheid welde in hem op, krampte hem in de keel, gloeide hem achter de oogen.... bitterheid tegen zichzelf, die dit alles verlaten had — maar hij had toch niet anders gekund — bitterheid tegen zijn on-verzoenlijken vader, die hem het oude huis, zijn huis toch ook, ontzegde, wrange bitterheid tegen alles, hij wist niet meer wie of wat....

„Seideravond" was het nu, laat was het al in den avond, de „na-seider" ongetwijfeld reeds aangevangen. Hij herdacht de Seider-avonden van zijn jeugd, met moeder, met vader — een anderen vader, niet den vergramden, verkommerden ouden man van nu — hij wist nog en herdacht iedere bijzonderheid, iedere ceremonie, het Mannisjtano-vragen, dat hij deed, het eten van Morour met garouses, het breken der brosse brooden, het zingen der jubelzangen van de goedheid Gods en Zijne onuitroeibare genade. Dan het slapen-gaan zonder gebed, in de onmiddellijke en zekere bewaring van dien machtigen God. Hij hervoelde even de bewuste gerustheid van dat slapengaan als in Gods armen, zooals hij het in zijn kinderjaren had gevoeld, als een zoete doezeling om en in

'309