De verlatene

met zuivere olie, met in ieder een katoenen pit, en het negende vakje, dat er los bijhing, was de ״sjam-mos", de bode, de bedienaar der anderen. Was de Chanoeka ingetreden, dan werd die blinkende lamp aan den muur gehangen, en avond-aan-avond één meer, ontstak vader de lichten, te beginnen met één enkel op den eersten en te eindigen met alle acht op den laatsten avond. Dat was dan een feestelijke lichtstraling, dien laatsten avond; en vroeger, toen ze klein waren, hadden de kinderen wel vaak gevraagd de lamp te dooven, teneinde het schouwspel der stralende lichten , glorieus weerkaatsend in het blinkende koper, te verhoogen, maar vader had het niet toegestaan, want de Chanoeka-lamp was er voor herdenking en feestviering alleen en daarvan mocht geen verder gebruik worden gemaakt.

Zoolang dat licht brandde — gauw teerden de oliebakjes leeg, doofden walmend de zwartgeblaakte pitten — werd er niet gearbeid, het breiwerk bleef rusten, de schooltaak onafgedaan, de feeststemming heerschte bij de koffie en den extra-koek, dien moeder ronddeelde.

En na het in koor gezongen Mo-ngousoer, het forsche en blije herdenkingslied, kwam het ganzenbord op tafel, of er werd gekiend. En onder het spelen hielden de kinderen hun aandacht en verwachting bij de kleine lichtjes aan den muur, maakten ze weddenschapj es welke er het eerst zou dooven, welk er het langst zou branden, en Roosje wist nog van één keer, dat ze haar hadden uitgelachen, die 't hoogst-stralend licht het langste leven toewedde en hoe ze haar hadden geleerd, dat wat het felste brandt, het eerst gedoofd is.

Waren de lichten uit, dan nam moeder gauw haar breikous weer op, stopte haar en Esther verstelwerk in de handen, vader en de jongens gingen hun gang en de winkeldeur werd weer opengezet. Dan, den

240