De verlatene

Zondagen, die ze, kinderen, verbrachten op het saaie Jodenschool als ze had geklaagd, omdat ze niet met lampionnetjes mochten loopen op St. Maartensdag, niet mochten spelen wat ze wilden als het Sabbath was, dan had moeder ze getroost met te spreken van hun feesten, hun blije feesten, die immers de Christenkinderen missen moesten en waarbij dier hoogtijden niet te vergelijken waren. Toen had ze weieens gedreind, gedwongen, tegengeprutteld, denkend dat moeder maar troostend wat fopte en overdreef, doch nu wist ze het maar goed: er ging niets boven de blijheid boven de goede, warme innigheid der Joodsch-huiselijke feestavonden en er was niets ter wereld, waarnaar ze zóó smartelijk verlangen kon, als naar den toch onmogelijken terugkeer dier oude avonden. Vader ging nu naar Sjoel, zonder spreken ging hij, zonder spreken kwam hij weer. Op Vrijdagavond bij 't thuiskomen, liep ze hem tegemoet, sloot de deur af, ontnam hem jas en hoed en stok en liet zich zegenen naar de overoude wijs. Zóó was het ieder en Vrijdag-avond geweest als vader uit sjoel kwam, vóór dat ze eten gingen, dat hij en moeder den kinderen de handen leien op het hoofd en de zegenwoorden spraken:

״Jeworegego adonoj wejisjmorégo" — ״de Eeuwige zegene en behoede U.... en Hij wende U Zijn aangezicht toe...."

Als héél jong kind al had Roosje daarbij opgemerkt, dat vaders handen altijd stil en stroef neerlagen op de hoofden, maar moeders vingers bewogen onbewust koozend en haar oogen blikten lachendlief delijk neer, terwijl haar lippen de zegening prevelden.

Wat vader nu deed, was geen zegenen, het was het voldoen aan eene ritueele verplichting, die hem niet zwaarder woog dan eenige andere en waar zijn hart buiten bleef. Zoodra hij immers de woorden had

236