De verlatene

liefde, deernis zooals hij ze voor iederen ouden, van het leven vervreemden en verkommerden man zou hebben gevoeld.

Hopeloos en voorgoed waren ze van elkaar vervreemd.

Stil op zijn vilten schoenen ging hij het kleedhokje uit en naar zijn plaats. Die was niet ver van de deur, in de achterste der beide lange banken onder de hooge ramen aan den linkerkant. Aan den overkant zag hij z'n vader en Jozef stil-bezig doende met hun bidkleeden, hun gebedboeken en het uitspreken der eerste inleidende lofzeggingen. Mompelen doormurmelde van hier-en-daar de kaarslicht-doorschenen schemering. Nog kwamen er van buiten af menschen binnen, gebogen oude mannen in zwarte kleeren, jongelui in stemmige jasjes en een enkel joggie in z'n sjabbespakje, dat z'n rood-satijnen tal-leszak behoedzaam onder den arm droeg. Daniël keek naar boven. In den achtermuur, recht tegenover de Arke des Verbonds, zag hy het tralie-achtig latwerk, waarachter in zwakdoorlichten schemer de vrouwen zaten verscholen. Vaag merkte hij het bewegen van haar hoofden, wit van gelaat, en zwart van kapsel, en 't lichte ruischen harer kleeren drong tot hem door. In vroegere jaren had daar zijn moeder gezeten en hem den zwaren dag verlicht door haar glimlach en zachten toe-knik. Hij was nooit een sterk kind geweest en had het in de benauwde sjoel, omstreeks den tijd van het Moessaf-gebed, tegen drie of vier uur in den namiddag, wel eens te kwaad gekregen. Toch had hy nimmer, hoe flauw en flets zich voelend, de vastenty onderbroken.

Daniël keerde zijn hoofd af, wendde zijn blik van de vrouwen-afdeeling weg. Zijn moeder zat daar nu niet meer, en die er wèl zaten, die onbekende vrouwen waren hem vreemd, om zijn eigen gemis vijandig haast.

160