De verlatene

over wie Vader sjiwwe gezeten had, — o, dat hartverscheurende treuren als over een doode, zeven dagen op den grond en de ״krieje" in de kleeren, hoe rilde het kind van afschuw bij de herinnering eraan — als ze had moeten beleven den dag, dat die brief kwam van den man, met wien Esther was op reis gegaan, met wien ze nu zeker was getrouwd, dat zou wellicht nog vreeselijker zijn geweest dan sterven. Nee, moeder was niet te beklagen. Of er een hiernamaals bestond of niet, moeder had nu rust.

Maar Vader, arme Vader.... Het was geen wonder, dat hij stug zweeg of grimmig toornde en dat er geen lach meer om zijn mond, geen zachtgezind woord over zijn lippen kwam...., nee, een wonder was dat niet en niemand kan het hem aanrekenen, maar voor haar, die den heelen dag met vader moest omgaan, en nu alles alleen beredderen, en daarvoor snauwen kreeg tot loon, voor haar was het leven wel somber en zwaar geworden.

Wat was dat gauw voorbij geweest, die korte, heerlijke tijd op school. Die ééne voorzomer van onbezorgd zijn, van wandelen en planten zoeken, van vrede en zonnig vooruitzicht. De twisten en het gemak, die toen al het ontredderde gezin geteisterd hadden, de diepe verschillen, die het tot in 't hart verdeeld hielden, daar dacht ze nu niet meer aan, dat schenen nietigheden bij de groote rampen, die sinds waren neergeslagen en de nieuwe die dreigden.

Want hoe moest het gaan, als Daniël voortging Vader tegen te spreken en te trotseeren! Het was waar, vader behandelde hem of hij een klein kind was en Daniël was een man, die veel ouder leek dan achttien jaar en héél knap was. Hoe lang zou het bij tegenspreken en bedwongen driftvlagen blijven? Hoe lang zou hij meegaan naar Sjoel iederen Sjabbes, en iederen Sjabbes met grooteren weerzin? Nog geen enkele maal was hij den Sjabbes van huis

152