De verlatene

als pappige flarden bij de druipende takken neerhing. De vruchten waren slecht en duur. Hoe anders was dit allemaal verleden jaar geweest, het laatste gouden herfstgetij van moeders leven. Hoe zoet en zoel toen de lucht, hoe vol van zon de stille dagen, die kwamen en gingen in lange, ongebroken reeks, vredig en rijk met hun heldere zonneluchten en luwe winden. En wat overvloed van vruchten! De tafel had ermee geprijkt, op den avond van Rousj-Hasjono, met dau-wige druiven en met hartige nieuwe noten, tot helften gebroken, de kernen versch en blank in hun schoon-gewasschen doppen, met malsche peren en sappige perziken. Hoe vredig en lieflijk had alles geleken dien avond, onder den gouden lampeschijn, al was er strubbeling en al was moeder zwaar ziek. 't Leek immers al-met-al vergeten, zoodra er Jomtof was! En nu.... en nu.... moeder dood en Esther weg.... en vader zoo verouwelijkt en zoo vergramd, dat het scheen alsof enkel bittere en toornige woorden hem nog over de lippen wilden.... alles was weg. .. . alle geluk was dood. .. . Vanavond zou het Rousj-Hasjono zijn, en de regen kletterde tegen de ramen en de ruwaardige wind ging te keer in het geteisterde geboomte..*.. Vanavond zou het Rousj-Hasjono zijn.... er moest feesteten wezen.... er zouden vruchten zijn, want Jozef kwam over en het behoorde zoo, maar vreugde zou er niet zijn! De vreugde was voorbij, de heilige vreugde der hooge dagen zou nimmermeer terugkeeren.

Roosje bedacht het met een pijndoende, wrange smart, terwijl ze in de sombere keuken ingespannen aan het redderen was. De tranen stroomden haar uit de oogen. Moeder was nu dood — over een paar maanden zouden ze het eerste ״kaddisj" voor haar zeggen — en ze had het huis zoo leeg gelaten. Net of alles met haar heengaan was uit-een-gevallen. Maar als ze had moeten beleven het vreeselijke van Esther,

151