De verlatene

kwam Van Gulik bij haar zitten in de serre en tegen donker nam hij haar mee naar het prieel.

En thuis wisten ze niets. Daniël studeerde of zat in Amsterdam. Meer en meer vertoefde hij daar, voor zijn lessen, voor vergaderingen — ze hoorde 't wel van Jozef, die hem er sprak een enkele maal — maar wat kon het haar schelen, wat hij uitvoerde, als hij haar met rust liet? En dat deed hij! Ternauwernood sprak hij tegen haar. Had hij iets geweten, vermoed van haar omgang met Van Gulik — o, ze zou nooit leeren hem Frans te noemen — dan was hij misschien wel anders geweest; maar hoe zou hij? En Jozef kwam nog maar zelden thuis; hij had waarachtig gelijk, 't zou in Amsterdam wel veel vrijer zijn en veel lolliger. Hij had zoo iets verteld van een meisje, waarmee hij pas in kennis was gekomen, een portret laten kijken. Een Jodin.... nou, hij moest het weten. Hij zou niet anders willen, had־ie gezegd, al werd-ie nog zoo vrij, en hij was al mooi op weg om dat te worden, zooveel had ze er wel van begrepen. Maar hij ging toch alleen met Joden om, op zijn magazijn, en thuis en op zijn uitgangetjes en overal; hij zou niet anders willen en zou met ״gojsche" vrienden niet hebben kunnen aarden, onmogelijk hebben kunnen trouwen met een „gojsche" vrouw.

Dat had hij haar verteld en ze had er minachtend om gelachen. Wat had zij dan toch hoogere en schitterender verlangens! Hoe kon iémand in dien Jo-denrommel vrijwillig blijven, één dag ook maar langer dan noodig! Maar 't was waar, een man kwam er nooit uit, ook niet door zijn huwelijk, hij bleef de Jood en het Christenmeisje dat hij trouwen zou, werd Jodin met hem. Wat een wonder dat ze bedankten, die Christinnetjes.... Maak een vrouw, een meisje, die kreeg het geloof en den staat van haar man. Wat een geluk! Van Gulik was Luthersch, ze wist niet precies, wat het was, om Luthersch te wezen, maar ze

144