De verlatene

XXV

In den winter na Daniëls eindexamen stierf de moeder. Een Zondag-middag tegen schemer hadden ze haar dood op bed gevonden. Er was geen ״sjei-mets" voor haar gezegd, niemand had vermoed, dat het uur zóó nabij was, niemand was tijdig gewaarschuwd kunnen worden.

Het gaf groot beklag, dat afsterven zonder gebed.

Jozef kwam 's avonds over, met roodbehuilde oogen; Roosje had een zenuwtoeval gekregen, zoodat de oude vrouw van den Sjammes, die dadelijk was gekomen, niet meer wist wat ze met het gillende trappende kind moest beginnen. Op zolder had angstige Esther zich verstoken. Ze hoorde Roosje tekeer gaan, en was doodsbang, dat haar zusje gek ging worden. Ze was ook bang geweest voor doode moeder. Toch heimelijk hoopte ze, dat Roosje's gegil zou duren en haar aandacht vasthouden, want ze was schuw om in de stilte van haar eigen wroegende gedachten terug te keeren. Ze had moeder wèl veel verdriet gedaan. Ze was brutaal, onwillig en ongehoorzaam geweest. En nou kon ze niets meer goedmaken! In den versten hoek van het donkere zolderhol lag Daniël, zonder geluid en zonder beweging, languit op zijn buik over den vloer uitgestrekt.

Joodsche vrouwen uit de kille kwamen den anderen dag, met ernstige, bedrukte, bleeke gezichten; ze reinigden en kleedden het lijk met vrome zorgvuldigheid, ze trokken het de ritueele doodskleederen aan en zeiden daarbij de voorgeschreven gebeden.

In de ruw-houten kist kreeg ze onder het hoofd het zakje met Heilige Aarde. Totdat de bazuin van den Messias haar zou oproepen uit het graf — zooals geschreven staat: ״En Hij wekt de dooden op" — zou dat haar een durende aanraking met het Gewijde Land zijn. En er was groot beklag, omdat ze alleen,

136