De verlatene

niet gezellig als twee vrinden over de zaken zitten praten! Roosje was een kind, je kon er nog niets van zeggen. ... maar Esther.... zoo onverschillig. ... zoo harteloos leek het soms, overal liever dan thuis.... en 't liefst bij die Naumann's. Of dat wel goed was.... ? Ze kon niet anders dan 't gaan laten, ze voelde zich te zwak tot verzet, afkeerig van ruzie, wist, dat 't niet helpen zou.

En Daniël.... hij had haar niets verteld.... en ze had hem nog nooit op een overtreding betrapt, maar ze voelde het tóch, wat er in den jongen aan 't veranderen, aan 't gisten was. Er was nooit hartelijkheid, nooit vertrouwelijkheid geweest tusschen Daan en zijn vader. En de moeder voorzag het wèl, dat er openlijke vervreemding zou komen en dat eenmaal de jongen zelfs tegen z'n vader zou opstaan,.... als zij er niet meer zou zijn om te temperen, te sussen en te verzoenen.

XX

Toen Daniël in de vijfde klasse kwam, vroeg hem zijn vader, wat nu precies zijn plannen waren. Er was voortdurend maar in het vage weg gesproken over ״studeeren," later, als hij eindexamen zou hebben gedaan. Maar studeeren kostte geld. Waar moest het geld vandaan komen? Lehren had zich zoo zoetjes aan verzoend met de gedachte, dat zijn tweede zoon niet spoedig „inbrengen" zou, het denkbeeld, dat Daniël een geleerde ging worden, een groot man, begon nu ook zijne bekoring voor hem te krijgen. Jozef kwam vooruit, had opslag gehad en zond menigmaal een sommetje bespaard geld naar huis. De winkel ook ging goed: wat dat betreft, zouden ze er best komen, al bracht Daniël niet in. Als hij nu maar niet, tenminste niet te veel ging kosten! Studie was duur,

102