Uit het leven van een denkende vrouw

onweerlegbare logica als haar 'rechten' placht uiteen te zetten,... het was alles de wilde voorbloei van wat eenmaal misschien tot een prachtig en in-zich-zelf harmonisch leven rijpen zou... maar om leiding te geven aan wat niet geleid wilde zijn, wat geen leiding meende van node te hebben, zonder er de liefde bij te verspelen... om op te voeden, wat door het enkele woord 'opvoeding' al geprikkeld was... en weer zuchtte ze...

Beneden trok grootvader haar onder de lamp, om haar te 'inspecteren'; hij schudde ontevreden het hoofd en bij het aan tafel gaan bemerkte ze dat Harry strak en boos naar Fransje keek. Ze voelde nu ineens deernis met het kind en wenkte dat hij nu maar weer goed moest zijn. Fransje zag het en de dankbaarheid fleurde haar verstugde gezichtje weer op.

'Wat heeft Dien vandaag lekker gekookt, Moek!'

'Ja, ik vond het daarnet ook al. Ter ere van grootvader, denk ik!'

'Dien is meer op het mannelijk dan op het vrouwelijk deel van de familie, dat heb ik allang gemerkt, hè Moek?'

Ze lachte en knikte vaag, ze had maar half verstaan, want plotseling, geheel en al onverhoeds, had zich de vraag, die haar juist zo intens bezighield, toen Frans was komen storen, als door een open kier haar bewustzijn weer binnengedrongen. Hoe was ook weer de probleemstelling geweest?... Het leven, elk verschijnsel, elke uiting behoorde tot 'De Werkelijkheid' als resultaat van verwerkelijking. Maar in die algemeenheid diende nu onderscheiden tussen 'werkelijkheid' van verschillende aanleg. Die tussen het objectief-bewezene en het subjectief-bedachte begreep ze als volkomen fictief-, de oude triomfkreet van het positivisme tegen de filosofie 'ils inventent, nous découvrons' als de zelfmisleiding van wie tot zelfonderscheiding niet gerijpt is -, maar wat was de waarde, de betekenis... wat was de werkelijkheid van die fictie op zichzelf?...

En zoals het licht, dat kinderen als naast hun ogen zien verspringen, wanneer ze speels de vingers tegen de pupillen duwen... of als een over haar hoofd waaiende snelle schaduw, in 't omzien al weer weg, zo had ze daar nu juist de waarheid menen te grijpen, daarnet, één seconde voordat Fransje dat zei over

169