Hedendaags fetisjisme

spronkdijkc zin van elk beeldsprakig woord —en talloze woorden zijn beeldsprakig —precies te onderscheiden. Hiervoor wordt haast nog meer gevoel voor de situatie dan parate ‘kennis van de taal’ vereist. In de meeste gevallen kan men gauwer en stelliger zeggen, dat wat er staat, niet goed is, dan aangeven wat er wel zou moeten staan. Met weet dan alleen dit stellig, dat de situatie niet door het gebezigde woord wordt gekarakteriseerd. Tenslotte dan moet de vertaler zich van de taal kunnen bevrijden, hij moet de taal kunnen ecarteren.

Iloe gaat dit ecarteren in zijn werk? De vertaler neemt een bepaalde zin of periode en begint met zich omtrent de betekenis van elk woord en elke uitdrukking nauwkeurig te vergewissen, niet omtrent de ‘vertalingen’ die het woordenboek geeft, maar omtrent de zin die ze hebben in de zin. Hoe meer hij de situatie tot in de bijzonderheden begrijpt, d.i. hoe beter hij zich in de geest van de auteur en diens personen verplaatst, met des te groter stelligheid zal hij ook van hem in een bepaalde nuance onbekende woorden de incidentele betekenis kunnen afleiden. Daarom leert men een taal, zoals die door de beste auteurs van het land wordt gebruikt, dan ook eigenlijk pas recht kennen, door die goede auteurs te vertalen, waarbij men natuurlijk met een fonds van kennis, maar vooral met een grote mate van begrip tegenover zijn geest aanvangen moet. Na aandachtige lezing, waarin men elk woord tot zich laat doordringen, schuift men het boek van zich af en zoekt in zich zelf naar de totaalimpressie van volzin of periode. Deze zal zich voordoen als een nog troebel beeld, een onvoldoend duidelijke foto, want al zullen benamingen van zelfstandigheden, eigenschappen, handelingen, zich wel dadelijk in het synthetisch beeld laten gelden, niet of minder, aanduidingen van de verhoudingen zoals die in bijwoorden of voegwoorden tot uiting komen. Leest men dezelfde zin nu nog eens, en schuift het boek opnieuw van zich af, dan is het beeld gecompliceerder en completer, en tegelijk een geheel, een synthese namelijk van elk gebeuren, het hoe en het waarom, en van alles wat daarbij betrokken is. Elk woord heeft daartoe zijn nuance bijgedragen, elk woord doet in dat totaalbeeld mee, zonder echter als woord te worden onderscheiden. De taal is nu volkomen geëcarteerd, opgelost tot een com-o