Hedendaags fetisjisme

maar een breken met de fundamentele opvatting omtrent de onmogelijkheid om wat geen eigenschap is (veraf) als eigenschap toe te kennen (veraffe stemmen). Doch ook dit is tenslotte ‘geoorloofd’. De ene fundamentele opvatting kan immers wijken voor de andere. ‘De Mens is de maatstaf van alle dingen’, en zo iemand, dan is het de ‘letterkundige’ die in dit gebied het menselijke vertegenwoordigt. Wijkt hij dus van een tot dan algemeen gangbaar taalgebruik af, dan is zulks een bewijs dat dit taalgebruik in zijn algemeenheid niet langer gangbaar is. De filologen hebben dus aan de ene kant gelijk, zo ze afwijkingen door letterkundigen van naam begaan, niet als fouten maar als mogelijkheden of als vernieuwingen te boek stellen. Maar... ‘De Mens is de maatstaf van alle dingen’, beduidt iets geheel anders dan ‘Ik ben de maatstaf van alle dingen’! Ook de grootste kunstenaar is uit het gemene erts gevormd, met hier en daar een tintel goud doch geenszins één klomp zuiver goud. Van zijn kruin tot zijn zolen zit hij, als ieder ander, vol van de algemene distinctiedrift, de hoogmoed, die willekeur baart.¹ Alleen daar, waar ‘Verstand und rechter Sinn’ zich onmiskenbaar openbaren, daar is het geoorloofde ook oorbaar.

Zo blijkt dus ‘Verstand und rechter Sinn’ uit het persoonlijk woordgebruik en zal, omgekeerd, ‘Verstand und rechter Sinn’ het persoonlijk woordgebruik wettigen, terwijl de taal geen enkele vaste norm van schoonheid biedt, daar ze geen eigen schoonheid bezit en zelfs geen eigen zijn. Terloops opgemerkt: het schilderen is, ook in de eenzaamheid, een genot, het schrijven niet. Het denken en het ondergaan, het passief-actief werkzaam-zijn aan de zelfonderscheiding, is de eigenlijke arbeid.

Hoe moeilijk het is, op dit gebied te onderscheiden, leert de immer actuele, de immer nijpende bevoegdheidsvraag. Inderdaad zijn de meesten helemaal niet, en is niemand helemaal wel bevoegd. Buiten een zeer kleine kring zou men zonder bezwaar

2 IO

¹

Als voorbeeld hiervan herinner ik aan het geval van de beroemde prozaïst, die ‘roseau’ door rozenstruik vertaalde en, door een professor in het Frans op de vingers getikt, hooghar-tiglijk antwoordde, dat hem, in dat verband, rozenstruik beter paste dan riet!