Verdediging van het Westen

En wat zegt Kautsky?^])

Hij begint met stelling te nemen tegen degenen die menen dat „het socialistische bewustzijn het noodzakelijke, directe resultaat van de proletarische klassenstrijd zou zijn.” „Welnu, dat is helemaal onjuist” ...

„Het tegenwoordige socialistische bewustzijn kan zich slechts vormen op de basis van de ernstige wetenschap. Inderdaad is de huidige economische wetenschap evenzeer een voorwaarde voor de socialistische productie, als b.v. de moderne techniek, en ondanks al z’n verlangen, kan het proletariaat de een noch de ander scheppen; alle twee, de wetenschap en de techniek komen voort uit het maatschappelijk proces. De drager van de wetenschap is niet het proletariaat maar de groep der burgerlijke intellectuelen (bij K. onderstreept, de K.): inderdaad is het moderne socialisme in de hersens van bepaalde individuen van die groep ontstaan, en door dezen is het gebracht aan de intellectueel meest ontwikkelde proletariërs, die het vervolgens in de klassenstrijd van het proletariaat binnenbrengen, daar waar de omstandigheden het veroorloven. Zo is dus het socialistische bewustzijn een element dat van buitenaf in de klassenstrijd is geïmporteerd (von aussen hincingetragen) en niet iets dat er vanzelf spontaan (urwüchsig) uit ontstaat.”

Zowel Lcnin als Kautsky zijn het er over ccns dat het socialistisch bewustzijn een schepping is der intellectuelen en dat dit socialisme van buitenaf aan het proletariaat gebracht moet worden.

In hoeverre dit verenigbaar is met de marxistische totaliteit van de maatschappelijke ontwikkeling, laten we hier onbesproken, omdat het o.L, marxistisch of niet, in Ieder geval volkomen juist is. Vooral als men het socialistisch bewustzijn als iets meeromvattends ziet dan Kautsky, die economisch en technisch inzicht als de essentie der wetenschap beschouwt. Als men er, gelijk Lenin, de hele wetenschap, en de op die wetenschap berustende wereldbeschouwing mee bedoelt, dan heeft men inderdaad aangegeven waar het om gaat ~).

¹)    N. Lcnine, Que Faire? hlz. 41/43.

²)    Bij Kautsky zijn de geciteerde opvattingen niet meer dan terloops uitgesproken inzichten geweest. Van enig systematisch werken in die zin is bij hem geen sprake, hij heelt nooit de consequenties van z’n eigen opmerkingen ingezien. Geheel anders is het bij Lenin. Hij heeft dit inzicht tot de kern der bolsjewistische opvattingen en handelingen gemaakt. En al de kracht van de bolsjewistische partij, alles waardoor ze zich van de Westerse organisaties gunstig onderscheiden, vindt hierin z’n oorsprong.

Uitvoerig besproken hebben we dit, zowel als de grote tekortkomingen van het bolsjewisme, in ..Van Tsarisme tot Stalinisme".