Verdediging van het Westen

Maar dan volgen hieruit twee dingen: In de eerste plaats is dan het proces van „bewustzijn brengen aan het proletariaat” niet zo maar een luxe, maar iets onontbeerlijks waarmee de mogelijkheid van het socialisme staat of valt. En in de tweede plaats moeten de veranderingen van de wetenschappen voortdurend verwerkt worden, wil het socialistisch bewustzijn blijven bestaan en wil men vermijden dat men de arbeiders inplaats van socialistisch bewustzijn, verouderde, waardeloze, niet meer tot uitwerking in staat zijnde wetenschap, een verkeerd bewustzijn dus, geeft. En hieruit volgt dat een voortdurende verbinding met de intellectuelen, onmisbaar is voor de verwezenlijking van het socialisme. Een arbei-ders-socialisme is een onmogelijkheid. Er bestaat slechts èèn werkelijk socialisme, het verbond van de arbeiders met de andere maatschappelijk onderdrukten, met de intellectuelen, met de wetenschap. Reeds Lassalle heeft hierop gewezen. Maar er op wijzen is niet voldoende.

Men moet telkens weer een nieuw beroep op de wetenschap doen. En dat kan alleen dan met kans op succes geschieden als het duidelijk is dat de wetenschap in de socialistische beweging werkelijk in ere is. Als men haar niet gebruiken wil om oude dingen te herkauwen, doch als men het nieuwe van haar verlangt. Als men beseft, dat het socialistisch bewustzijn telkens weer vernieuwd moet worden, wil het werkelijk „socialistisch” blijven, dan alleen ziet men de geestelijke strijd om het socialisme als wat ze werkelijk is: een nooit eindigende worsteling — inplaats van het van buiten leren van de vaststaande waarheden die eens en voor altijd voor ons ontdekt zijn.

Maar ook naar de andere kant, naar de kant der massa, verandert dan de socialistische taak. Men moet inzien, dat die massa alleen betrouwbaar is voor het socialisme, alleen waarde heeft, voor zover zij socialistisch bewustzijn heeft.

Doch socialistisch bewustzijn is heel wat anders dan het weten van een paar economische gemeenplaatsen, het kennen van een paar marxistische slagzinnen. Socialistisch bewustzijn betekent: de arbeider tot iemand maken die behoefte heeft aan het socialisme, aan cultuur, aan geestelijke rijkdommen, aan voornaamheid, aan vrijheid. De socialistische arbeider is een arbeider die een andere kijk op het leven, die een andere moraal gekregen heeft. En opdat de arbeider de begeerte krijgt, zich dat „andere”, dat „socialistische” eigen te maken, moet men het hem voorhouden en . . . moet het aantrekkelijk, begeerlijk, zijn.

Wetenschappelijk is het socialisme eerst, als het inziet, dat het óf in staat moet zijn millioenen een wereldbeschouwing, een socialis-

282