Verdediging van het Westen

hadden bij de socialistische orde: en de kracht van die belanghebbenden bij het socialisme moest dus op den duur groter worden dan de kracht van de behouds-mensen.

En Marx achtte het socialisme eerst „wetenschappelijk” vanaf het ogenblik waarop hij had vastgcstcld dat de grote massa der nict-bezitters de belanghebbende bij het socialisme was, en dat vooral de nieuwe groep van de arbeiders in de machinale fabrieken, de groep die het meest volkomen tot de niet-bezitters behoorde, het sterkste en meest directe belang bij dat socialisme had.

Als nu die groep van de belanghebbenden bij het socialisme steeds groeide terwijl de andere groep, die der belanghebbenden bij het behoud, steeds kleiner werd, en als de kern der niet-bezitters (de industrie-arbeiders) door z’n werkzaamheden steeds meer aaneengesloten werd, als die arbeiders steeds meer inzicht kregen in hun werkelijke (socialistische) belangen, steeds onmisbaarder werden voor het functioneren van de maatschappij en steeds meer door hun directe nood gedreven werden om de macht der bezitters te breken — al deze dingen meende Marx in de verdere ontwikkeling der maatschappij te zien — dan kwam onverbiddelijk het ogenblik dat de mensen die het socialisme nodig hadden (in hun eigen belang) de belanghebbenden bij de oude toestanden zouden neerslaan.

Arbciders-egoïsme botst op bezitters-egoïsme. Arbciders-egoïsmc is het sterkst en behaalt de overwinning. Maar arbeiders-egoïsme kan alleen tot bevrediging komen als een socialistische ordening wordt gemaakt, als er slechts cèn bezitter komt: de collectiviteit, de gemeenschap, en als de tcchnische-cconomischc krachten in vrije werking worden gesteld, zo dat ze welvaart voor allen brengen en vrijheid voor allen mogelijk maken ¹).

In deze redenering staat kracht tegenover kracht, groei tegenover

■*) Op twee kwesties kunnen wc thans niet ingaan, doch slechts even de aandacht vestigen:

1c. Marx acht het voldoende te bewijzen dat de „maatschappelijke ontwikkeling” in een bepaalde richting gaat. Wat de arbeidersklasse of de socialisten in deze ..ontwikkeling” precies moeten doen zegt hij niet: zijn ..plan” bestaat dus hierin dat de ..maatschappelijke ontwikkeling” hem de moeite van het plannenmaken bespaart. Marx geeft dus op z’n best de grenzen aan waarbinnen plannen mogclijk zijn.

2e. Dat de overwinning der arbeidersklasse een eind zou maken aan alle klassenovcrheersing heeft Marx nooit bewezen. Het is ook niet te bewijzen, als men niet aanneemt, dat die arbeidersklasse tevens socialistisch is en een socialistische orde instelt.

275