Verdediging van het Westen

andere hebben. Kennisverzamelen is geoorloofd, doch alleen als die kennis gewrongen kan worden in het dwangbuis der vaststaande ideeën. Onderscheidingsvermogen, dat wil zeggen critische zin, het taxeren en verwerpen van ideeën, daar staat de doodstraf op, of het concentratiekamp. Verantwoordelijkheidsgevoel, dat wil zeggen het telkens en telkens weer onderzoeken of het werk dat men levert in overeenstemming is met de steeds veranderende werkelijkheid en met de dus ook veranderende ideeën, dat is strafbaar zoals ieder onderzoek. Er is hier niet, zoals in het kapitalisme, een pijnlijke beperking die den intellectueel wordt opgelegd, hij is niet langer half knecht, half vijand, die een min of meer behoorlijke overeenkomst kan sluiten, hij is de absolute knecht, maar bovendien de gecastreerde knecht.

In het kapitalisme kon hij, als hij gedurfd had, de macht in handen nemen, den kapitalist opzij zetten. Hij durfde niet, uit vrees voor en afkeer van het dreigende arbcidcrs-socialisme. Hij was knecht en had toch, terecht, het gevoel in potentie meester te zijn¹). In het fascisme is hij de gecastreerde knecht en iedere poging om iets daaraan te veranderen wordt met knuppelslagen onmogelijk gemaakt.

Dat hebben de intellectuelen die politiek willen voeren hun mede-intcllectuelen bij te brengen. Verzet tegen het fascisme is geboden ter wille van de positie en de toekomst der eigen groep.

En daarnaast moet iets anders gezegd worden. Het arbeiders-socialismc, cens dc grote bedreiging, is thans geen dreigend gevaar meer. Integendeel, het wordt zelf besprongen door het fascisme, het verkeert zelf in nood en het is hulpbehoevend. Dat is de werkelijkheid, ook al snoeven socialistische leiders op hun ongebroken scharen. Duitsland, Oostenrijk, Spanje, Italië hebben laten zien hoe gemakkelijk het is die scharen te breken. Zonder de hulp van de intellectuelen en van dc groepen die tot de invloedssfeer der intellectuelen behoren is het arbeiders-socialisme verloren.

In die toestand moet het uit zijn met de potsenmakerij die de intellectuelen tot knechten van dc proletariërs wil maken. Er kan

’) Het beste is dit tot dusver begrepen door de Amerikaanse technocraten (dat wil zeggen door een aantal technici in een land waar de dreiging van dc arbeidersbeweging het geringste was), die een maatschappij zonder kapitalisten, onder leiding van de technici, propageren. Aangezien echter dc maatschappij ook nog uit andere dingen dan techniek en productie bestaat, is een ingenieurs-socialismc alleen mogelijk in het grotere raam van een intcllec-tuelen-socialismc (en dit weer in het raam van een mensen-socialisme). De technocratie is dus bekrompen en onrealistisch.

269