Verdediging van het Westen

het voortzetten van eenmaal begonnen werk in vaste banen en door het afdoen van lopende zaken. Ze zijn bestuurders van verenigingen door anderen gesticht, verenigingen die eens een schepping waren, doch nu bestaande instellingen zijn, die, hoe dan ook, een bestuur moeten hebben en moeten blijven doorwerken.

Indertijd was er in de'socialistische beweging een élite. Niemand heeft de scheppers en bouwers der socialistische partijen geroepen, laat staan aangcsteld. Ze riepen zichzelf, vonden elkaar, een kleine groep mensen met ongewoon inzicht en ongewone geestelijke durf. En bovendien met de morele kracht hun eigen weg te gaan, wat ook de wereld mocht zeggen en doen. En zij vonden aanhangers, in staat hun opvattingen te begrijpen en zelfstandig te propageren. Die kleine groep was de eigenlijke élite. Wat daar van den aanvang af bij was n.1. de aanhangers die het niet begrepen, maar die er in geloofden, die een onwankelbaar vertrouwen hadden in de leiders en hun idee, die er voor wilden werken en er hun leven voor over hadden, die groep die de meeste slachtoffers en martelaren levert, die behoort niet tot de élite, en men is reeds op de verkeerde weg en als men deze gelovigen, die reeds in de aanvang een symptoom zijn van het gevaar der verkerkelijking en ver-bureaucratisering, voor élite aanziet omdat ze in de buurt van de élite wonen.

Die oude socialistische élite is verdwenen, gestorven, opgebruikt. En een nieuwe heeft zich niet gevormd. Nergens werden de mensen van betekenis opgevolgd door nieuwe mannen van groot formaat. Een ogenblik scheen het alsof Oostenrijk een uitzondering op de regel vormde, alsof Victor Adler school had gemaakt en alsof Otto Baucr het middelpunt van een nieuwe élite zou zijn, alsof daar in Oostenrijk een groep was die tot vernieuwing in staat was en die de kracht bezat leiding te geven. Doch spoedig bleek dat we ook hier met epigonen te maken hadden, zeer begaafd en minder bureaucratisch van aanleg dan elders, doch toch maar epigonen, wier verdere ontwikkeling en ondergang een onverkwikkelijk geval is.

Het naoorlogse socialisme heeft in West-Europa slechts een figuur voortgebracht die het begin van een nieuwe élite had kunnen zijn; Hendrik de Man. Maar juist bij hem kunnen we zien waartoe valse christelijke nederigheid en het dienaar willen zijn van dc massa leiden. Inplaats van het middelpunt der socialistische vernieuwing werd hij een van de vele Belgische ministertjes.

In het begin van z’n propaganda voor het Plan heeft de Man duidelijk uitgesproken dat bij dit Plan ook nieuwe leiders en nieuw kader hoorden, of om het in onze woorden te zeggen: een nieuwe élite. Zijn Plan was niet minder gericht tegen de bureaucratie van

²53