Verdediging van het Westen

dan ’n oase in de woestijn van cultuurloosheid en wancultuur; en allen die het régime als een woestijn van cultuurloosheid en wancultuur ondergaan, zullen naar de oase dringen. Zo ontstaan vriendschappen en bonden van vrienden zonder dat organisaties aanwezig zijn. En wie meent, dat op een dergelijke onpolitieke wijze geen politiek ontstaan kan, die vergeet dat ook de politiek der burgerij aanvankelijk op cultureel gebied ontstaan is en dat ook daar in het begin slechts was: een andere, critischc, houding.

Rondom de betrekkelijk weinigen die „Anders” zijn, en die de socialistische élite vormen, zullen zich dan ook, zoals we reeds zeiden, de cenvoudigcn scharen, die het onderscheid voelen tussen deze arts en die priester en gindse ambtenaar, die zich behoorlijk gedragen, die menselijk en beschaafd zijn, en de artsen, priesters, enz. enz. die dringen naar de baantjes en de eerbewijzen. Zo ontstaat ook een contact met de massa, een contact dat berust op persoonlijk prestige.

Méér is niet mogelijk. Maar dit is niet weinig. Het betekent dat een nieuwe socialistische kern ontstaat onder het fascisme en dat de mensen aanwezig zijn die tot de daad kunnen overgaan en leiding kunnen geven, als de gebeurtenissen van buiten met het geweld van de oorlog de ruggegraat van het régime verbrijzeld hebben. Dan eerst zijn de tijden rijp voor de daad. En dan zou de aanwezigheid van een socialistische élite, èn het fascisme de genadeslag kunnen geven, èn voorkomen dat het fascisme opgcvolgd wordt door een régime dat geen haar beter is: zoals het stalinisme of de dictatuur van het proletariaat.

Ziehier de andere politieke kant van Silonc’s boek, een kant die in zijn bock slechts heel vaag aangeduid werd en die ik juist daarom nader wilde bespreken.

Wat ik hier over de socialistische élite schreef, heeft in hoofdzaak betrekking op de fascistische landen. En ik wil er nogmaals op wijzen dat het werk dier élite alleen dan van betekenis is, zolang de mogelijkheid blijft bestaan dat het fascisme door het wapengeweld der niet-fascistische landen verbrijzeld wordt. Zou dit niet meer mogelijk zijn, dan zou ook zo’n élite op den duur haar afwachtende houding niet meer kunnen handhaven, gedwongen worden tot verzet en zo aan de vernietiging worden prijsgegeven.

Het bestaan van een niet-fascistische wereld wordt hier dus verondersteld; en juist uit die niet-fascistische wereld met haar betrekkelijke culturele vrijheid, kan de socialistische élite in landen als Italië, Duitsland en Rusland, telkens weer via de emigratie en via

247