Verdediging van het Westen

de traditionele economisch-politieke zin, maar naar élite-mensen. Daaruit volgt dat Pietro Spina en Silone verkeerd zochten toen ze in hoofdzaak naar de cafoni en de arbeiders keken. Daaronder kunnen ongetwijfeld nobele mensen zijn, maar nobele mensen kunnen slechts tot élite-mensen worden als ze zich een zekere cultuur kunnen verwerven. En terwijl arbeiders en boeren, met de nodige inspanning, een zekere cultuur kunnen verwerven in de landen waar de humanistische cultuur nog betrekkelijk vrij is in haar optreden (in de democratische landen dus) is dat in de fascistische landen practisch onmogelijk. Daar kunnen slechts de intellectuelen en ook zij slechts met de allergrootste inspanning, tot het cultuur-niveau stijgen. En daar is het milieu van Don Benedetto, of van Benedetto Croce, van de denkers en de dichters, voor wie Dante levend is en da Vinei en Bruno en Vico en al die anderen, daar moet men naar nobele mensen zoeken. Want als men daar nobele mensen vindt, mensen die hun gaven en hun kunnen niet gebruiken om carrière te maken in het „systeem”, dan zijn het élite-mensen. En wat kunnen zij doen? Zij kunnen natuurlijk géén politieke actie verrichten. Dat Is in het fascisme onmogelijk. Wie het toch probeert bewijst alleen dat hij zichzelf niet in bedwang heeft en dat hij niet scherp genoeg ziet — dat hij dus niet tot de élite behoort. Zij die politiek inzicht hebben, de socialistische werkers in dat milieu, moeten hun invloed juist gebruiken om hun vrienden af te houden van politieke actie, van nutteloze protesten, van doelloos martelaarschap, van alle daden die in wezen zelfmoord zijn. Daarom is ook Don Benedetto in laatste instantie toch nog slechts een voorbeeld van hoe het niet moet. Men mag zich niet nutteloos blootstellen, en daarom is men gedwongen aan een aantal onvermijdelijke acties van het régime mee te doen. Het verschil tussen de carrière-zoeker en de man die alleen het onvermijdelijke doet, is zichtbaar voor alle behoorlijke mensen, en zij zullen in hun hart en wellicht zelfs fluisterend onderscheid maken tussen de lieden van het régime en degenen die de gunsten van het régime niet zoeken. En verder kunnen ze slechts vrienden zoeken en geestverwanten en bij elkaar de geest bewaren van een vrije en menselijke cultuur en zich te weer stellen tegen de besmetting door het régime, en iedere gelegenheid aangrijpen die het régime biedt om daar waar schijnbaar alleen muziek en schilderkunst, poëzie en wijsbegeerte aan de orde zijn, politiek te brengen, politiek in de betekenis van levenshouding. Eén enkele voorzichtige opmerking, en een goed verstaander heeft gevoeld wat het gemis der vrijheid betekent, één rustig woord en men begrijpt, dat het mogelijk is, het algemeen aangebedene te verachten. Men moet niet méér willen zijn,

246