Verdediging van het Westen

kazernisme. Dat is de hoofdzaak, want zolang de humanistische levenshouding bewaard blijft bij enkelingen die met elkaar verbonden zijn door hun liefde voor de cultuur, zolang is er ook potentieel socialisme aanwezig.

Natuurlijk kan de massa hier geen aandeel aan hebben. Want onder „massa” verstaan we hier al degenen die op de een of andere manier door het fascisme gelijkgeschakeld worden, d.w.z. al degenen die in iedere maatschappij wellicht na enige tegenstand al de normen dier maatschappij aanvaarden. Wat overblijft dat zijn de uitzonderingsmensen, altijd en overal betrekkelijk weinigen. En het zullen er vooral zeer weinigen zijn, als niet alleen een beroep wordt gedaan op hun karakter en hun smaak en hun keus, maar ook nog op een inzicht en een levenswijsheid die men maar zelden aantreft en die met de woorden „geduld” en „voorzichtigheid” maar ten dele aangeduid zijn. Dan vallen onmiddellijk al degenen uit, die „daden” willen en niet beseffen dat het voorbereiden van daden bok, neen, juist veel meer daadkracht bevat dan het verrichten van een handeling die óf geen, of een averechtse uitwerking heeft. Dan vallen ook degenen uit die altijd willen „getuigen” en die nog altijd niet begrijpen dat bijna al de getuigenissen tegen het fascisme bewijzen dat de getuigers op ongeveer hetzelfde niveau staan als de fascisten. De meeste „kranige Daden” van de anti-fascistcn getuigen alleen van hun wil om, als ze de macht in handen krijgen, op gelijksoortige wijze op te treden als de fascisten, zij het dan ook tegen andere personen — een ander régime van bloed, geweld, ruwheid, wreedheid en van verachting voor intellect, schoonheid, en edelmoedigheid.

Voor de mensen van de socialistische élite, die elkaar in de fascistische landen moeten vinden, en die daar ongetwijfeld aanwezig zijn, omdat men zó geboren wordt — tenminste met de aanleg er voor, óók In de fascistische landen, waar alleen de afwezigheid van geestverwanten die zich kunnen uiten, van litteratuur, van opvoedings- en werkkansen er toe kan leiden dat men nooit tot bewustheid komt, z’n aangeboren gaven niet ontwikkelen kan en ze op verkeerde, ja zelfs noodlottige wijze gebruikt — voor zulke mensen Is de economische regeling die voor velen de hoofdzaak van het socialisme is, niet mèèr dan een vanzelfsprekende bijzaak, van gelijke aard als een goed geregeld systeem van watervoorziening of een nauwkeurig functionerend elcctrisch net; het socialisme ligt voor zulke mensen in de rijkheid en de noblesse van het leven. Het socialisme, als economische regeling, is slechts een uitvloeisel van hun élitc-verlangcns, en daarom moet men in de fascistische landen niet in de eerste plaats zoeken naar socialisten in

²45