Verdediging van het Westen

voor goed van de baan zijn. En het is zèèr de vraag of in de cultuursfeer van het kazernisme zelfs nog wel denkers, dichters, dromers zouden kunnen groeien, bij wie het socialisme als utopie aanwezig zou zijn.

Intussen dit alles zijn overwegingen die eerst volledig van kracht worden als het fascisme z’n overwinningstocht zou kunnen voortzetten en behalve Duitsland, Italië, Rusland, een groot stuk van Zuid- en Midden-Europa, benevens Japan, waar het thans reeds bf geïnstalleerd is, óf de overhand heeft, ook West-Europa, Amerika — in Zuid-Amerika is het reeds bier en daar aan de winnende hand — China, Australië en de rest van de wereld in z’n macht zou krijgen. Zover is het gelukkig nog niet, maar zover zou het kunnen komen, als de opvatting dat de triomf der fascisten eigenlijk maar een incident is dat de uiteindelijke socialistische zegepraal niet kan beletten, algemeen post vatte.

Voor nu hebben we te maken met die landen, waar de fascisten reeds hebben gezegevierd. Wat blijft daar van het traditionele socialisme over, nadat de organisaties en de kaders vernietigd zijn, nadat het drainagesysteem dat we reeds beschreven, in werking is getreden, nadat de nieuwe fascistische jeugd reeds op het toneel is verschenen? De socialistische organisaties bestaan dan nog alleen maar uit fanatici wier socialisme in de meeste gevallen alleen maar de uitdrukking hunner achterlijkheid is. Van de geweldige veranderingen die plaats vonden, hebben ze niets, of ongeveer niets begrepen en ze blijven hun oude deuntjes zingen, gaan terwille hiervan naar de gevangenis en de martelkamer, keren gebroken terug en beginnen weer opnieuw, niet beseffende dat niemand hun liedjes nog waarderen kan; en tenslotte sterven ze of worden ze afgemaakt. Daarnaast staan dan de ongelukkigen die alleen maar lijden, doch geen politieke capaciteiten hebben. Soms strompelen ze met de fanatici mee, maar het verbond van lamme en blinde is in de schoolboekjes een factor van betekenis, in de politiek niet. Meestal echter gaan de ongelukkigen zonder enig verzet ten onder. Zo wordt dus de kwaliteit der illegale werkers steeds slechter, hun werk-mogelijkheden worden steeds meer beperkt, ze hebben weldra geen vat meer op de gemiddelde massa, noch op de kneedbaar geworden onderste lagen, noch op de middengroepen, noch op intellectuelen. Niemand verstaat hun taal meer, niemand kan hun optreden nog ernstig nemen, niemand verstaat of waardeert hun boodschap nog — het slot is het isolement en het uitsterven.

Ziedaar de ene „politieke” kant van Silone’s roman. Niet dat be-

242