We bedoelen eigenlijk: wat wordt er van de mensen, van de overweldigende meerderheid der bevolking? Het traditioneel socialistische antwoord luidt: dc ontevredenheid neemt toe, de opstandigheid groeit, dc socialistische beweging verliest haar meelopers, doch verzamelt de kern van voortreffelijke, in alle opzichten bekwame illegale werkers, en het socialisme wordt zo tot de wel nog onderaardse, maar toch enige levende kracht in het land, en het is slechts een kwestie van tijd en van het vastlopen der regeringskrachten op buitenlandse of binnenlandse moeilijkheden, en dit gestaalde socialisme komt aan de spits der ontevreden massa als overwinnaar naar voren.
Tegenover deze opvatting hebben wij, in dit tijdschrift en elders, de onze gezet, gewonnen uit een werkelijk critische bestudering van dc werking en de methoden der moderne dictaturen, in Italië, Duitsland en Rusland. Gewonnen ook uit een onderzoek naar de politieke capaciteiten der massa.
Wij zeiden; de totale staat begint met dc vernietiging van het socialistische kader, dat wordt ncergcschoten, in de gevangenissen en concentratie-kampen opgesloten, naar het buitenland gejaagd voorzover het nog wist te ontkomen, dag aan dag opgejaagd, opgespoord en telkens wanneer het enige betekenis heeft verkregen, gegrepen en afgemaakt. Hierdoor wordt de vroegere socialistische massa, wier groei van een grauwe doffe, onverschillige, en machteloze hoop, tot een politieke kracht, geschied was via de vorming van organisaties met hun denkkader en daad-kader, weer tot een ontzielde, gebroken, kleurloze hoeveelheid materiaal, die door de dictatuur naar welgevallen gekneed kan worden en waarmee zij haar eigen kaders kan opvullen.
Bovendien weten de nieuwe heersers een voortreffelijk gebruik te maken van de macht die zij bezitten en van de vreugden die ze daardoor kunnen verstrekken, met het gevolg dat een voortdurende drainage op de socialistische massa wordt toegepast. Die massa wordt stelselmatig beroofd van alle elementen die over zekere intellectuele en organisatorische capaciteiten beschikken, maar bij wie dc socialistische overtuiging niet onverwoestbaar sterk is. Vroeger zouden deze elementen zich in dienst van de socialistische zaak gesteld hebben. Ze zouden liever een hard bestaan in dienst van het socialisme dan een weelderig bestaan in dienst van dc onderdrukkers gekozen hebben. Wij hebben dus niet het oog op de baantjesgasten en eerzuchtelingen die natuurlijk zonder meer de zijde der nieuwe machthebbers kiezen, doch op dc vrij behoorlijke lieden die in normale omstandigheden de goede keuze zouden doen. Doch thans valt er niet meer te kiezen tussen een hard leven
239