Verdediging van het Westen

schouwing”) van de schrijver eens ben, dan weet ik waarom ik sympathie voor dat werk voel, en ik kan me zelf niet wijs maken dat het de artistieke kwaliteiten zijn die me bekoren. Integendeel, m’n politieke sympathie bemerkend, word ik bijzonder wantrouwend tegenover m’n artistieke neigingen, en het vakmanschap van den auteur moet wel heel erg vaststaan als het, door die controle heen, tot een erkenning kan komen. Voor de politiek onbewuste criticus daarentegen, is het feit dat een boek z’n sympathie heeft, gelijk aan een artistieke waardering van het werk, terwijl in werkelijkheid die sympathie alleen maar betekent — tenminste in de meeste gevallen — dat er een politieke waardering bestaat.

Zo beschouwd zou men dus elke roman eerst zowel politiek als artistiek moeten analyseren, om tenslotte tot een samenvattende waardering te komen, iets waartoe onze gewone critici nooit in staat zijn, omdat ze niet eens beseffen, dat er iets samen te vatten is.

En zo gezien bevat dus iedere roman, zelfs een Hollandse huis-kamerroman van een onzer schrijvende dames, een politiek element, dat men ook afzonderlijk zou kunnen bekijken, als men maar goed beseft dat daarmee over de waarde van de roman-als-totaal nog niets gezegd is — ook „Madame Bovary” is een huiskamerro-man.

Ik wil dus hier in ’t geheel niet uiteenzetten waarom Silone’s „Brood en Wijn” naar mijn mening een grote roman is, ik wil slechts het politieke element van dat bock nader beschouwen en nagaan of de politieke boodschap die door deze roman tot ons komt, aanvaard kan worden, juist is, dan wel eerst na aanvulling en wijziging volkomen voldoet aan de opzet die bij Silone aanwezig was.

Wie mocht tegenwerpen, dat het toch niet aangaat, de politiek uit een roman tot uitgangspunt te nemen, daar de politiek een te ernstige zaak is om door middel van een roman gelanceerd te worden, terwijl bovendien romanschrijvers geen politiek besef en geen politieke invloed plegen te hebben, vergist zich in alle opzichten. Waarom zou iemand die een politieke boodschap te brengen heeft, dat alleen mogen en kunnen doen in redevoeringen voor de kiezers, in krantenartikelen of in brochures en politieke geschriften, terwijl toch vast staat dat slechts zeer weinigen in staat zijn de politiek in zuivere, geconcentreerde vorm te begrijpen en te verwerken? Het ligt dus voor de hand dat de meeste politici een andere, voor een grotere kring aantrekkelijker, vorm voor de verdui-