Verdediging van het Westen

zeer wel zal kunnen verdwijnen. In gèèn van die landen is het meer de gebieder. In al de fascistische staten is het privaat-bezit reeds tot een macht van de tweede rang geworden. Niettemin mag alleen hij zich socialist noemen, die naar de volkomen vernietiging van het régime en de wereldbeschouwing die in de fascistische staten heersen, streeft.

Daarentegen is in Amerika en Engeland, Frankrijk en tal van andere staten — waartoe ook Nederland behoort — de macht van het privaatbezit nog altijd zeer groot, en in ieder geval aanmerkelijk veel te groot. Niettemin leert ieder historisch onderzoek ons, dat die macht in de loop van één of twee generaties aanmerkelijk is afgenomen. En het leert ons ook, dat in de loop van enige generaties de macht, de welvaart en de cultuur van de grote massa in die landen belangrijk is toegenomen. Er is — zélfs in Nederland, ofschoon daar de Duitse invloeden en dus de fascistische sympathieën altijd de groei van beschaving, vrijheid en welvaart belemmerd hebben — er is, in bijna al die landen een ontwikkeling en een groei in de richting van welvaart en vrijheid waar te nemen. Amerika, Engeland, Frankrijk, Scandinavië, België, Tschechoslo-wakije, ja zelfs Nederland, zijn ongetwijfeld niet „socialistisch”, ze zijn zelfs nog héél héél ver Verwijderd van het beeld dat we van een min of meer socialistische staat schetsten. En niettemin, ze bewegen zich in de richting van het socialisme. Zc zijn aanzienlijk veel „socialistischer” dan één of twee generaties geleden. Zc blijken — niet gemakkelijk, niet zonder strijd en tegenslagen — vervormbaar in sotialistischcn zin. Men mag de mogelijkheid aannemen, dat de factoren die samen het socialisme vormen, in die landen op den duur zo versterkt worden, dat wc die staten werkelijk socialistisch mogen noemen. En in ieder geval is er thans reeds in Amerika, Engeland, en die andere landen, vèèl meer socialisme dan in Rusland, Duitsland, Italië en dergelijke gebieden, waar men het privaat-bezit en de kapitalisten veel harder heeft aangepakt, maar niettemin minder welvaart, beschaving en vrijheid heeft, en dus minder socialisme.

II

„Vrijheid, gelijkheid en broederschap” waren de leuzen van de Franse Revolutie, die men onder socialisten meestal met een zekere hooghartigheid, de „burgerlijke” revolutie pleegt te noemen. Waarom, is me niet duidelijk, want die revolutie heeft de niet-bezittende klasse in veel grotere mate bevrijd dan de bezitters. De voorstelling dat eigenlijk alleen de „kapitalisten” van de Franse revolutie

218