Verdediging van het Westen

socialisme gelegen zijn, dat het die vrijheid omvangrijker, kleuriger en edeler van vormen weet te maken.

Doch omdat die vrijheid ook thans bestaat, omdat ook het kapitalisme die vrijheid geeft (zeker, niet voor allen In redelijke mate, ongetwijfeld voor de massa weinig en van slechte kwaliteit, helaas slechts voor weinigen die geestelijk bevoorrecht en materieel niet al te zwaar bedrukt zijn, als werkelijke levensrijkdom), daarom is het allerminst vanzelfsprekend dat de overgang naar het socialisme ook een overgang naar het rijk der vrijheid moet zijn.

Er is ook een andere mogelijkheid. Wat wc hebben — hoe weinig dan ook en hoe onvolmaakt — kan ons ontnomen worden. Er zijn systemen geweest met minder vrijheid en vnjheidsmogelijkheden dan het kapitalisme.

Wie waarborgt ons dat zekere vormen van collectivisatie, die zich „socialisme” noemen omdat ze het privaat-bezit opgeheven hebben (of bezig zijn ’t in een snel tempo op te heffen) niet ook tevens alle vrijheid zullen opheffen, of in ieder geval de vrijhcids-mogelijk-heden veel ernstiger zullen beperken, vulgariseren, vervalsen, dan het kapitalisme gedaan heeft. Men is er dus niet mee klaar de verbinding economIsch-Söciallsmc en vrijheid als vanzelfsprekend aan te nemen, men zal integendeel moeten beginnen met vast te stellen dat men ieder economisch stelsel dat geringere vrijhcids-mogelijk-heden biedt dan het kapitalisme, de naam „socialisme” ontzegt, ook al zou dat stelsel geen spoor van privaat-bezit meer vertonen. En men zou dus als een voorlopige omschrijving van „socialisme” zoiets moeten aangeven als: een maatschappij-vorm die grotere vrijheidskansen geeft dan de tot dusver bestaan hebbende en die de eigendomsverhoudingen ondergeschikt maakt aan de eisen der persoonlijke en culturele ontplooiing.

Men kan met een dergelijke omschrijving met vaststellen wanneer het socialisme nu eigenlijk bereikt is, maar dat Is ook onnodig aangezien slechts enkele zonderlingen zich mèèr interesseren voor de vraag „in welk stelsel leven wij”, dan voor de vraag „hoe leven wij”.

Gesteld dat wij in een land overal om ons heen welvaart, vrijheid, cultuur zouden zien, niet welvaart voor een kleine of zelfs voor een grote groep der bevolking, maar welvaart in die mate dat niemand honger of kou lijdt, niemand een dak boven het hoofd of kleren aan het lijf behoeft te ontberen; vrijheid in die mate, dat ieder zonder vrees voor overheden of medeburgers door het leven kan gaan, een aantal van z’n voorkeuren kan nastreven, zich nau-