Verdediging van het Westen

de marxisten niet anders te verklaren dan door het feit, dat die geleerden „burgerlijk” zijn — wat de Pruisische staats-filosoof Hegel vermoedclijk niet was! — en de Hcgelaars schrijven het aan de vakbekrompenheid der betrokkenen toe, welke bekrompenheid blijken kan als ze buiten hun vak banaliteiten verkopen, maar toch moeilijk als ze in hun vak knap werk leveren.

De werkelijkheid blijft intussen dat men, naspeurend hoe het natuurwetenschappelijk denken zich voltrekt — zoals dat vooral door Emile Meyerson gedaan is — ongetwijfeld zowel bewuste als onbewuste methoden van denken ontdekt, maar nooit de dialectische. Waar die toegepast werd, was het onder directe invloed van Hegel. En het resultaat was dan alleen fantasterij. Maar een natuur-wetenschapsman moet wel heel erg bedorven zijn, héél erg ziek, voor hij gaat Hegelen. Geef een chemicus die in z’n vrije tijd Hegelt, maar nog niet helemaal gek is, een reageerbuisje in z’n hand, en hij gaat precies als al z’n collega’s te werk. Niet ieder wil de kans lopen om, gelijk vader Hegel zélf, dialectisch te bewijzen waarom tussen Mars en Jupiter géén planeet kan staan, terwijl op hetzelfde moment een „bekrompen” onderzoeker — Piazzi— het planeetje Cercs ontdekte, het eerste van een aantal kleine planeetjes, die onbewust natuurlijk, door de ruimte zweefden waar ze dialectisch niet konden en mochten zijn.

Maar het is mogelijk, zal men zeggen, dat de dialectiek niet geldt voor de natuur, doch alleen voor de maatschappij. Daarmee zou dan het „beginsel” vervallen zijn, en de dialectiek zou van alles verklarend wereldprincipe tot bescheidener rol zijn teruggebracht. Doch er is geen enkel maatschappelijk verschijnsel en geen enkel feit in de geesteswetenschappen dat niet véél beter zonder wrin-gerij en woord- en begrips-gegoochcl, anders dan dialectisch verklaard kan worden. Neen, sterker nog, een dialectische verklaring is nooit een werkelijke verklaring, het is hoogstens een dikdoenerige omschrijving van onwetendheid.

Wat is er, om een van de bekendste Hcgel-marxistischc stoplappen te nemen, verklaard als men zegt, dat „de kwantiteit in kwaliteit is omgeslagen” — het is eenvoudig een andere uitdrukking voor het feit dat men niet verklaren kan waarom de kwaliteit A onder bepaalde omstandigheden tot kwaliteit B wordt. Eerst zodra men weet wat er in A gebeurt voor het B wordt, heeft men een „verklaring” — tot zolang moet men zich tevreden stellen met een beschrijving, die blijkbaar onvoldoende is en die met het „omslaan” evenveel verklaard wordt als een goocheltoer verklaard wordt door het „hocus-pocus-pilatus-pas” van de goochelaar — al menen kin-

185