Er is geen gisteren, er is geen morgen

eens blijven staan. Nu om verbaasd naar me te kijken en even zijn neus te snuiten.

‘Nee, Salomon. Je mag tegen me zeggen, dat ik een soort vrije boer ben of een condottiere of een piratenkapitein. Niet dat ik rood ben. Niet dat ik verlang naar een volkscommissaris die dezelfde allures heeft als die vent in Florida. Zijn naam is alleen maar anders. Misschien wil ik daarom nog eens vechten en Chaim verdedigen. Vechten om de vrijheid van de werkman, de ambachtsman, de kleine sappelaar met een handkar met handel.’

Salomon kwam weer in beweging. Ik keek weer eens naar de grond en de punten van mijn schoenen. Een, twee, een, twee. Onafwendbaar, niet te ontkomen. Weer een kleine man die vertrapt wordt - weer een die het moet opgeven. Een, twee, een, twee. De poten van het gouden kalf, dat vertrapt, vertrapt, vertrapt. Horig maakt, horig maakt.

‘Mare!’

‘Ik weet wat je dacht. Ik hoorde het aan je gelijkmatige monotone stappen,’ zei Salomon en tuurde met genepen ogen in de verte.

‘De voortschrijdende vernietiging van het individu, Salomon?’

‘Ja. Waartegen alleen de weerstand van dat individu is opgewassen,’ zei hij, terwijl hij nadenkend knikte op de maat van onze stappen.

‘Wat doen we, Salomon?’

‘Vechten. We hebben nog wapens. Geld.’

‘En energie.’

‘En een moraal en een ethiek om een voorbeeld te zijn

172