De koopbrief

Arabisch werd er ook gesproken, door Arabieren en door Joden, die al sinds generaties in deze stad hadden gewoond. Maar Hebreeuws, de taal, waar hij zich het laatste jaar in had verdiept, hoorde hij alleen, onherkenbaar vreemd uitgesproken, in de uitgekreten gebeden bij de Klaagmuur; de heilige gebedstaal mocht in deze omgeving niet gebruikt worden voor de profane dingen van iedere dag. Voor hen, die naar Palestina waren gekomen om er dichter bij God te zijn, om hun leed van geslachten lang uit te jammeren bij de enige muur, die er nog over was van de vergane heerlijkheid van hun Tempel., om in gebed en onthouding en armoede te leven en in heiligheid te sterven, - voor hen was het Hebreeuws de voertaal tussen hen en God; de voertaal tussen mens en mens, tussen biddende, lerende man en zwoegende, afgejakkerde vrouw, tussen vóór-dreunende meester en na-dreunende, bleke, geranselde kinderen, tussen marktverkoper en huisvrouw, die voertaal bleef het Jiddish, dat ze hadden meegenomen uit de landen der ballingschap.

De paar keren, dat Joseph en Dina, klein en verloren, aan de voet van de hoge Klaagmuur hadden gestaan, waren ze vreemden geweest tussen de anderen, die zo luid en vol overgave hun heimwee naar een rijk, dat ze ook hier niet gevonden hadden, konden uitklagen. Stille vreemden, die het leed van hun volk zó zeer hadden gemaakt tot hun eigen leed, dat 106