Napoleons laatste levensjaren

350    NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN gebouwd, zoodat slechts met groote moeite door Bertrand en Marchand de plaats kon worden teruggevonden, waar zijn doods-bed had gestaan; de vensters waren gebroken; de vloer verrot, de naakte muren lieten den mortel en het kiezel zien, waaruit zij waren opgetrokken, de zoldering was weggenomen om plaats aan de molen te geven, de deuren waren weg of half gebroken. Indertijd had men de meubelen voor een appel en een ei verkocht aan de bewoners van St. Helena; de geheele inboedel, die nu van onschatbarè waarde zou zijn geweest, was verspreid. Er was, om zoo te zeggen, niets meer van alles, waarin de groote Keizer zijn laatste levens-jaren had doorgeleden.

In den nacht van den 14den begon men de werkzaamheden, om het lichaam van den Keizer op te graven, wijl men — vermoedend, dat het werk wel lang zou duren — vóór den volgenden dag daarmee gereed wilde zijn. Een kwartier na middernacht, begonnen de werklieden — het waren Engelsche soldaten, die het deden — met al de bloemen en planten, die rondom het graf bloeiden, weg te nemen en te bewaren en het ijzeren hek, waarin geen toegang was, maar dat uit één stuk bestond, open te hakken. En daarna beproefde men het graf te openen. De steenen waren echter zóó sterk met ijzeren bouten aan elkaar gehecht en het cement, dat ze verbond, was zóó hard geworden dat men ze met hamer en beitel los moest hakken.

De jonge Las Cases, geeft de volgende beschrijving: „On tra-vaillait toujours dans un profond silence; le temps était mau-vais, nous étions au milieu des nuages, et souvent mouillés par une pluie fine et pénétrante que chassait un vent assez vif. Les ouvriers attaquaient toujours avec vigueur la ma9onnerie en ciment romain. A huit heures on découvrit une fente .. . A travers en aperput le cercueil. .. Bientöt une autre fente le laissa mieux distinguer encore ... chacun de nous, Anglais et Fran-9ais, alla revêtir son grand uniforme. A neuf heures en établit autour de la tombe une haie de soldats de milice et de soldats du 91e régiment. La pluie était devenue trés forte. On acheva de dégager au ciseau le ciment qui scellait la grande dalle, et on fit les travaux nécessaires pour y ajuster des crampons. Les personnes qui ne devaient pas assister a 1’exhumation, même les ouvriers qui n’étaient pas absolument nécessaires, furent éloignés et durent se tenir en dehors de la haie des soldats. M. 1’abbé Coqeureau s’approcha, se pla9a sur le bord de la tombe, du cöté oü reposait la tête, deux enfants de choeur portaient devant