Napoleons laatste levensjaren

NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN

die van Arnott de meest ongunstige berichten omtrent den toestand van den Keizer ontvangt, overtuigd, dat Napoleon werkelijk en al jaren lang ziek is en stelt alle geneesheeren van St. Helena tot zijn beschikking.

Den 29sten April braakt hij weer en is hij in de war. Tegen vier uur s’ morgens dicteert hij aan de Montholon een plan om aan Versailles een andere bestemming te geven en geeft daaraan den titel van „Première rêverie,” terwijl hij, onder den titel van „Seconde rêverie”, aan Marchand een plan dicteert om de leger-organisatie van Frankrijk te veranderen.

De 30ste April gaat in kalmte voorbij. Hij voelde zich veel beter; hij heeft geen koorts meer en zijn pols is weer opgekomen. Maar plotseling, tegen middernacht, wordt zijn lichaam koud als ijs en houdt zijn hart bijna met kloppen op; hij heeft geen adem meer en wordt door een hardnekkige hik geplaagd. Vignali richt in de eetzaal het altaar op en begint de gebeden der stervenden te zeggen.

En zijn doodstrijd begint. Den lsten Mei is hij dood-zwak en beklemd. Hij zweet voortdurend, zijn pols is uiterst klein en hij wordt steeds door de hik geplaagd. Hij weigert alles wat men hem wil geven, voedsel en geneesmiddelen en is zóó in de war, dat hij geen der beide geneesheeren, noch Arnott, noch Antommarchi, die den geheelen dag aan zijn bed zitten, herkent, ze herhaaldelijk met den naam Stokoë aanspreekt en vraagt of O’Meara hem niet meer behandelt.

Den 2den Mei is hij heelemaal in den war en dicteert aan Marchand — die doet alsof hij schrijft — een testament voor zijn zoon, betreffende zijn bezittingen op Corsica, die hij niet heeft. Zijn ademhaling is kort en snel, hij hikt bijna voortdurend, zijn pols is bijna onvoelbaar en hij braakt nu en dan.

Den 3den Mei kan hij bijna niet meer spreken: hij valt over zijn woorden en stottert, wanneer hij iets wil zeggen. Zijn einde nadert. Vignali dient hem het laatste oliesel toe. Arnott houdt met Antommarchi en met de geneesheeren Schortt en Mitchell in de kamer naast die, waarin hij ligt te sterven, een consult. Hij heeft echter nog kracht genoeg om zich te verzetten tegen het toedienen van een clysma, zoodat men hem, zonder dat hij het weet, calomel geeft, wijl hij in geen drie dagen ontlasting heeft gehad.

Den 4den Mei, nadat de calomel heeft gewerkt, gevoelt hij zich minder benauwd en schijnt zijn bewustzijn een weinig