Napoleons laatste levensjaren

338 NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN

alle kleinigheden nauwkeurig voor en zegt dan: „Vous expose-rez le Saint-Sacrement, vous direz la prière de quarante heures. Après ma mort, vous placerez votre autel a ma tête et vous continuerez a célébrer la messe, avec toutes les cérémonies d’ usage, jusqu’a ce que je sois en terre.”

Ofschoon hij den volgenden dag weer een weinig braakt, is zijn toestand toch dragelijk en schijnen zijn spijsverterings-functies wat te verbeteren. Doch in den nacht daaraan volgend begint het braken opnieuw, zonder ophouden. Het wordt den 25sten erger. Toch wil hij zich met zijn laatste wils-beschikking bezig houden. Niettegenstaande zijn lichaam voortdurend door braakbewegingen geschokt wordt, strakt hij zich op om verschillende codicillen aan zijn testament toe te voegen, waarin hij een honderd-tal personen bedenkt. Daarna benoemt hij Ber-trand, de Montholon en Marchand tot zijn exécuteurs-testamen-taires en geeft ze allerlei uitgebreide, zoo nauwkeurig mogelijke, instructies.

De 27ste April was een verschrikkelijke lijdensdag voor hem! Toch, te midden van zijn hevige pijnen, des morgens reeds om zes uur, en pas ontwaakt uit een coma, dat hem gebroken en afgemat doet neerliggen, stuurt hij de Montholon weg, die bij hem gewaakt heeft en verzegelt, met behulp van Marchand, zijn testament, en de codicillen, die hij er bij heeft geschreven. Hij laat zich zijn drie cassettes geven waarin Mj allerlei voorwerpen heeft bewaard: tabaksdoozen, bonbonnières, portretten, decoraties en zijn grootkruis van het Légion d’honneur, maakt ze leeg en begint er de inventaris van. Telkens en herhaaldelijk is hij gedwongen zijn arbeid te staken, ten gevolge van het braken. Wanneer Arnott en Antommarchi hun bezoek komen brengen, zien zij hem een zwartachtige vloeibare massa opgeven, die op koffiedik gelijkt, het eerste en voor hen eindelijk zekere teeken, dat hij aan een carcinoom of aan een maagzweer moest lijden. Hoewel men er op aandringt, dat hij rust zal nemen, weigert hij: „je suis bien fatigué, zegt hij, mais il me reste peu de temps, je le sens, il faut en finir” en kiest uit alle voorwerpen, die over zijn bed verspreid liggen, de collier, die Hortense hem te Mal-maison heeft gegeven en schenkt hem aan Marchand: „Tiens, zegt hij tot hem, j’ignore dans quel état sont mes affaires en Europe; cette bonne Hortense me 1’a donné en quittant la Malmaison, pensant que je pourrais en avoir besoin. Je croissa valeur de deux cent mille francs. II te permettra, une fois ren-