Napoleons laatste levensjaren

324 NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN

eiken dag het sein om te beginnen door een groote klok te luiden en ging dan bij het werk voor, gekleed in zijn kamerjapon, met een groote panama op het hoofd en nam dikwijls zelf de spa of den gieter ter hand, terwijl zijn gevolg het werk verder afmaakte, op zijn bevel en aanwijzing, dat hij het opdroeg. Door de beweging in de vrije lucht en door de afleiding van het werk, verbeterden zoowel zijn lichamelijke als zijn geestelijke toestand en hij begon weer belangstelling te toonen in de intellectueele arbeid, die hij een tijdlang had verwaarloosd. Des namiddags vatte hij zijn lezen en zijn dicteeren weer op en allerlei andere zaken, die hem zoolang onverschillig hadden gelaten, begonnen weer zijn belangstelling te wekken, onder anderen de bouw van zijn nieuwe woning, waarmee eindelijk een aanvang was gemaakt en waarvoor hij tot nu toe onverschillig was geweest, omdat hij beweerde, die toch nooit te zullen betrekken wijl hij voor den tijd, dat deze af was, wel al dood zou zijn.

Ter eere van Hudson Lowe moet worden gezegd, dat hij Napoleon gedurende dien tijd met alle middelen en met alle welwillendheid bijstond; hij zette zooveel mogelijk haast achter het werk, om de nieuwe woning klaar te krijgen; hij stelde menschen, paarden en karren ter beschikking van den Keizer, om de boomen naar Longwood over te brengen en zelfs — wijl zijn ongerustheid verminderde, omdat hij den Keizer zelf dagelijks kon zien — strekte hij, ongevraagd, de grens uit, waarbinnen de Keizer zich zonder het geleide van een Engelsch officier zou kunnen bewegen, om daardoor Napoleon de lust te hergeven zich nog meer lichaamsbeweging, door een rit te paard, te bezorgen.

De Keizer echter maakte — toen het nieuwtje en de liefhebberij voor de tuin-arbeid waren voorbij gegaan — slechts tweemaal van deze grensuitbreiding gebruik. Zijn gezondheid begon toen alweer achteruit te gaan, op zoodanige wijze, dat Bertrand het geraden vond op den 2den September den Engel-schen minister te berichten en te waarschuwen, dat de Keizer, die reeds twee jaar aan een chronische leverontsteking leed, niet in staat was om langer het klimaat van St. Helena te verdragen en dat alleen een verandering van verblijf en een kuur van minerale wateren hem zouden kunnen redden. Deze brief echter werd, na aan Hudson Lowe te zijn overhandigd, door dezen naar Longwood terug gestuurd en niet doorgezonden,