Napoleons laatste levensjaren

NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN

volhield een lever-aandoening bij Napoleon te hebben gediag-nostizeerd: hij mocht elke andere — desnoods een „politieke” ziekte, zooals men bleef volhouden — hebben, alleen een lever-aandoening niet. Sint Helena was daarvoor, volgens decreet van de Engelsche ministers en van de Engelsche regeering een veel te gezond eiland en had daarvoor een veel te gezond klimaat. Dat dit niet zoo was, en dat leveraandoeningen en dyssenterie er veelvuldig voorkwamen, zoodanig, dat zelfs de inboorlingen er onder leden en er den dood door vonden, wordt bewezen door de tabellen uit dien tijd, door de correspondenties van St. Helena in sommige Engelsche dagbladen in het licht verschenen en door de verslagen der commissarissen van Oostenrijk en van Rusland aan hun respectieve regeeringen, waarin telkens en herhaaldelijk op het feit wordt gewezen. Maar vooral kan men er een krachtig en doorslaand bewijs voor vinden in een nota van den geneesheer Baxter, den vertrouwden vriend van Hudson Lowe, dien men niet van Napoleon-gezinde neigingen kan beschuldigen, welke nota waarschijnlijk in 1817 is opgemaakt en die zich in de nagelaten papieren van Baxter bevindt, waarin deze verklaart, dat: „Dyssenterie, ontsteking van den lever en koortsen op St. Helena regeeren. De inboorlingen loopen er niet van vrij; zij worden evengoed aangetast als het garnizoen. Het ma-rine-escader wordt er meer dan de lands-troepen door aangedaan; vooral heeft het van de lever-ontsteking en van de dyssenterie te lijden gehad. De hepatitis is dikwijls zeer verraderlijk in haar aanvallen. In eenige gevallen, die ik heb bijgewoond was zij al ver gevorderd en had zich reeds vocht in den lever gevormd, voordat de lijder zijn kwaal genoegzaam voelde, om een geneesheer te raadplegen. De voorbeelden ontbreken niet, dat men een massa etter ontdekte in den lever van lieden, die in de verste verte niet konden vermoeden, dat zij door de ziekte waren aangetast. In andere gevallen is de aandoening reeds van het begin af duidelijk, nijdig en onweerstaanbaar in haar ontwikkeling, welke krachtige en ingrijpende maatregelen men in die gevallen ook moge nemen om de hevigheid van de bloedstroom te beteugelen: alles is vruchteloos. In één geval, waarvan ik getuige ben geweest, heeft men een aderlating toegepast, zóó sterk als ik nooit heb bijgewoond, zoodanig, dat het uiterlijk van den patiënt als dat van een doode was: noch de hardheid, noch de snelheid van de pols konden er door worden overwonnen en eindelijk, nadat er een vat was gebarsten, ontsnapte het bloed bij groote stukken uit den anus en overleed de