Napoleons laatste levensjaren

290    NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN

bedreigde voor het geval dat hij hem geen voldoening gaf. Bertrand zond de beide uitdagingen om te duelleeren aan den gouverneur, vergezeld van een brief, hem door den Keizer gedicteerd, waarin hij het deed voorkomen alsof hij begreep, dat Lyster uit naam van Hudson Lowe en als diens getuige handelde en dus het duel met Hudson Lowe aannam. Hudson Lowe was gedwongen zijn verontschuldigingen aan te bieden en Lyster van Longwood weg te nemen. Maar verdere gevolgen had hij aan deze briefwisseling niet gegeven en had er dan ook geen melding van aan zijn regeering gemaakt. Maarwèl had hij de gelegenheid waargenomen, om de officieren van het geregelde leger te doen verstaan, dat zij zich één en solidair met Lyster moesten voelen en dat zij en hun vrouwen niet langer met Bertrand en met M^me. Bertrand mochten omgaan. Deze kwam, ten gevolge van haar ziekelijken toestand en door haar sukkelen toch al bijna niet de deur uit en haar eenige afleiding was, dat zij nu en dan een bezoek ontving. Door den maatregel van Hudson Lowe werd haar vereenzaming dus nog grooter. En haar wrok, dien zij tegen den Keizer voelde, wijl zij dezen de schuld er van gaf, dat haar man naar St. Helena was meegegaan en zich niet aan de belofte had gehouden niet langer dan een jaar op het eiland te zullen blijven, die hij haar gedaan had, vermeerderde en zij kwam daarom niet anders meer bij hem dan dat zij het moeilijk laten kon, welke houding zij al op Elba, tot een zekere hoogte, tegenover hem had aangenomen. De Keizer van zijn kant — wetend welken invloed zij op haar man uitoefende en dat zij niet ophield hem tot het vertrek van St. Helena over te halen — beschuldigde haar van ondankbaarheid en deed geen moeite meer om met haar te verkeeren, maar bleef liever den ganschen langen, leegen dag, ongekleed, alleen in zijn kamer, te moedeloos en te energieloos om zich uit zijn sleurleven op te strakken. Het kwam zelfs in zijn laatste levensjaar tot een formeele breuk tusschen hen en slechts een paar dagen vóór zijn dood stemde hij er in toe, haar weder te ontvangen.

Waar nu de omgang en het gezelschap van Bertrand zelf — die zoodanig gedeprimeerd werd onder den invloed der voortdurende oneenigheden met zijn vrouw, de slechte hygiëne, de werking van het klimaat en de verveling, daar Lady Malcolm van hem zeide hem een uitstekende man, maar tevens den meest gedrukten van allemaal te vinden—zich langzamerhand beperkten en inkrompen tot het verrichten van zijn dienst, dien hij een-