Napoleons laatste levensjaren

NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN    257

namelijk de concurrentie, om het zoo uit te drukken, het eigenbelang en de zorg om, zooveel als mogelijk was, uit het tegenwoordige iets gunstigs voor de toekomst te bereiden en reeds nu een plaats in te nemen, die in de toekomst misschien tot hun voordeel zou kunnen zijn.

De eerste — en daarbij de persoon, wiens tegenwoordigheid en wiens omgang voor den Keizer de meest onontbeerlijke waren — die door Hudson Lowe verwijderd werd, was Las Cases. Zoowel in als buiten Longwood wist iederen, dat Las Cases de metgezel was, wiens mee-zijn door Napoleon het meest werd verkozen; dat Las Cases de eenige was, in staat om Napoleon’s gedachten te laten bezig zijn en bezig te houden. Hij toch en Bertrand, waren de twee uit het gevolg, die door hun leeftijd — het verschil in leeftijd was te klein om daarbij in aanmerking te komen, waar hij in 1766 en Bertrand in 1773 was geboren — zich sommige gebeurtenissen herinnerden en andere hadden bijgewoond, die voor den Keizer van gewicht waren en die hem, zij het dan ook door het verledene heen, in het tegenwoordige nog belang deden stellen. Doch terwijl Bertrand, die toch immers tegenover zijn huisgezin verplichtingen had en die daardoor alleen op vast-gestelde en dezelfde uren bij den Keizer verscheen en dan nog, wijl hij een bepaalde taak had te vervullen, was Las Cases voortdurend in zijn omgeving. En daarbij kwam, dat Las Cases — niet, als Bertrand, door de gewoonte der discipline, die hij twintig j aar lang had gevoeld, gebonden — veel vrijer in zijn spreken en in zijn tegenspreken was en daardoor veel gemakkelijker dan wie dan ook, uiting aan zijn gevoelens en aan zijn gedachten kon geven.

Het was dan ook — ten minste in hun oogen — niet zonder grond, dat Gourgaud en de Montholons zich vereenigden en tijdelijk alle jalousie en vijandschap ter zijde stelden, om gezamenlijk te trachten hem bij den Keizer te benadeelen en hem, door hun voortdurende tegenspraak en hun gestadige spotternij, door hun plagen en hun kwaad-spreken, het leven ondragelijk te maken. Immers, ieder op zijn beurt, had gehoopt de plaats te vervullen, die Las Cases innam; ieder, op zijn beurt, had verwacht en meende, om verschillende redenen, er recht op te hebben de vertrouwde van den Keizer te zullen zijn en in een dagelijkschen, voortdurenden en intiemen omgang met hem te verkeeren, wat hen — naar zij overtuigd waren, doch waarvan zij geen enkel bewijs hadden of waarvoor geen enkel bewijs

Napoleons laatste levensjaren    17