Napoleons laatste levensjaren

254    NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN

Tout y rappelle 1’éloignement du reste du monde .. . Madame Sturmer charme et embellit mon existence; nous étions faits 1’un pourl’autre, et jamais junion ne fut plus heureuse. Sans une pareille compagne, la mélancolie, sans doute, m’aurait déja assailli de tout son poids et je ne pourrais arriver au terme prescrit pour mon séjour ici sans succomber”. En de comte Balmain zegt: „C’est 1’endroit du monde le plus triste, le plus inabordable, le plus facile a défendre, le plus difïïcile a attaquer, le plus cher et surtout le plus propre a 1’usage qu’on en fait maintenant.”

De verveling op St. Helena heeft haar graden en stijgt van de Yamstocks (met dezen bijnaam worden de inwoners door de vreemdelingen aangeduid) tot de officieren van het garnizoen; van deze tot de commissarissen wordt zij erger; James Town mist alle aantrekkelijkheid. Deadwood is een triest en luguber oord en het allerergst is de verveling op Longwood, dat de meest droeve plaats van het eiland is, somber en drukkend, verlaten en kaal, alsof er een vervloeking over heeft gedord. Indien de schildering der verveling echter overdreven zou zijn en de beschrijving, die Henry van de vermakelijkheden geeft, waarheid bevat, dan nog zouden deze niet groot genoeg en van dien aard zijn om voor iemand als Napoleon — verondersteld (een veronderstelling, dien men voor een man als hij, niet kan en mag maken), dat hij er aan zou meedoen en er genoegen in zou vinden ze mee te leven — een tegenwicht of vergoeding op te leveren voor de grijze ééntoon, de doffe doelloosheid en de eindelooze kleurloosheid van het bestaan, dat hij gedwongen was door te triesten, een bestaan, dat misschien van het meest-gevulde en werkzame ter wereld, plotseling was neer-geschemerd tot een onafzienbaar wij de leegte!

Hij, wiens leven tot voor korten tijd was voorbijgehaast in een jachtende wisseling van verstands- en lichaams-beweging; die de helft van Europa had geregeerd; hij, het hoofd van Staat, die in de Tuileriëen zijn ministers tot niet anders dan zijn secretarissen gebruikte en persoonlijk alle dienst-takken van zijn rijk bestuurde, financieën, openbare werken, justitie, onderwijs, buitenlandsche en binnenlandsche zaken en oorlog, die daarbij nog gelegenheid vond om te recipieeren, te lezen, revues te houden; hij die zich gedurende zijn regeering over een bijna onmetelijke ruimte en afstand had bewogen, wat vond hij te doen, om zijn drang naar werk, zijn behoefte naar beweging, zijn lust en zijn verlangen naar arbeid te bevredigen?!