Napoleons laatste levensjaren

NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN

lang rond, binnen de grens, die hem veroorloofd was. Zijn rijtuig was met zes paarden bespannen, terwijl aan iederen kant een stalmeester in groot tenu naast het portier reed. Was het weer te slecht om uit te gaan, dan bleef Napoleon in huis en bereidde er het werk voor, dat hij den volgenden dag wilde dicteeren, keek de verschillende boeken in, die hij noodig had, bestudeerde de kaarten, besprak de veldslagen, waaraan hij bezig was, met zijn gevolg, totdat hij voldoende materiaal bijeen had verzameld om voort te kunnen gaan. Of ook wel speelde hij „reversi,” dat hij uit zijn jeugd had onthouden, of whist of piquet, nu eens met den een, dan eens met den ander, of een partij schaak, totdat de maïtre d’hötel kwam zeggen dat het diner was opgediend. Meestal speelde hij machinaal en was hij met zijn gedachten elders; hij voelde weinig belangstelling voor het spel. Doch indien hij zich in vuur zette voor zijn partij, dan kon hij niet verdragen, dat hij verloor en speelde hij door allerlei kleine knoeierijtjes valsch, terwijl zijn omgeving deed alsof zij het niet zag. Wanneer hij op zulk een manier de partij had gewonnen, gaf hij het geld terug en zeide lachend: „Voila, comment on ruine les fils de familie!”

Een tijd lang dineerde hij om zeven uur, later vervroegde hij het middageten en at men om vier uur. Vóór Gourgaud wegging, schafte hij het déjeuner midden op den dag af en werd het op drie uur gesteld, terwijl hij het souper om tien uur ’savonds instelde. Een paar dagen later veranderde hij nogmaals en werd er om twee uur gedineerd. Gourgaud vermoedt, dat dit alles geschiedde om Mme de Montholon te believen en met het oog op haar gezondheid; maar vooral omdat zij het zoo verlangde. Feitelijk was het om de verveling van de al te lange avonden te ontkomen en de eentoonigheid te breken, die zich van den dag gelijkelijk naar den avond voortzette. Verveling toch, was de kwaal, die op St. Helena heerschte en waaraan niemand ontkwam en zeker niet de bewoners van Longwood, die niet eens altijd het weinigje afleiding konden genieten — en Napoleon onder hen wel het minst — dat er voorde Engelsche officieren nog te vinden was.

Wanneer men leest, wat Henry over zijn verblijf op St. Helena schrijft, is de eerste indruk, dien men krijgt niet, dat er zulk een verveling heerscht, doch eerder, dat het leven er nog al is uit te houden en dat er afleiding genoeg is te vinden. Indien men echter bedenkt, dat de opsomming der vermakelijkheden,