Napoleons laatste levensjaren

168    NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN van een gentleman, waren al deze eigenschappen al voldoende om Napoleon een mindere sympathie voor hem in te boezemen, het feit, dat hij de „Corsican Rangers,” die in de oogen van Napoleon zeker rebellen waren, onder zijn bevelen had gehad, en daarmee tegen Frankrijk had gevochten, maakten hem antipathiek.

Wanneer men, zoowel in het Mémorial als elders, de beschrijving leest van het gedrag van Hudson Lowe tijdens zijn gouverneurschap op St. Helena, is men onwillekeurig gedwongen zich af te vragen, of hij aan chronisch alcoholisme dan wel aan een psychose leed, zóó vreemd en onsamenhangend, waren zijn handelingen, hij zelf zoo moeilijk te begrijpen, zoo lastig om mee om te gaan of om mee te redeneeren! Indien men dezen indruk alleen uit het Mémorial, uit het Journal van Gourgaud of uit andere geschriften van Fransche zijde zou krijgen, zou men dien nog aan een begrijpelijke eenzijdigheid van voorstelling kunnen toeschrijven. Maar andere, die men niet van vooringenomenheid tegen Hudson Lowe of van overgroote ingenomenheid met Napoleon en de zijnen kan verdenken — zooals Sturmer, de Oostenrijksche commissaris, Balmain, die van Rusland, die later zijn schoonzoon werd, van Walter Scott en zelfs van Wellington, om van O’ Méara en van Antommarchi niet eens te spreken — schrijven in een zelfden toon en hebben eenzelfde, overeenstemmend oordeel over zijn gedragingen.

„II eüt été difficile, schrijft Stürmer over hem, de rencontrer en Angleterre un homme plus gauche, plus extravagant et plus désagréable. Ses ennemis le disent méchant. Je ne le crois qu’ astucieux; la plupart de ses actions doivent être attribuées a la bizarrerie d’un caractère a nul autre pareil. Je ne sais pas par quelle fatalité Hudson Lowe finit toujours par se mettre mal avec tout le monde. Accablé du poids de la responsabilité dont il est chargé, il s’agite, se tourmente sans cesse, et éprouve le besoin de tourmenter les autres ... II se rend odieux. Les Anglais le craignent et le fuient, les Franpais s’en moquent, les commis-saires s’en plaignent, et tout le monde s’accorde a dire qu’il a 1’esprit frappé;” terwijl Balmain zich uitlaat: „Le gouverneur n’est pas un tyran, mais il est incommode et d’une déraison a n’y pas tenir ... Lowe ne peut s’entendre avec personne et ne voit partout que traitres et trahisons . .. Hudson Lowe est un esprit étroit, un homme que la responsabilité dont il est chargé étouffe, fait trembler, qui s’alarme de la moindre chose, s’alam-