Heden kijkdag

de mannen in het zwart die de kist moeten dragen. 'Die was ook lang voor haar leeftijd', zegt een van hen uit de grap tegen vader. Ja, dat is zo, Saartje was lang, ze was te veel uit haar krachten gegroeid, heeft de dokter gezegd. Misschien is ze daarom wel ziek geworden. Wat die kerel nu zegt hoort toch niet? Zou vader er verdriet van hebben? Ik kijk even naar hem, gauw, hij mag niet merken dat ik het heb gehoord.

Mijn zijn vieren zitten we in een auto. Maup en ik, bij vader en opa. Langzaam gaat het, de mensen op straat kunnen ons niet zien, wij hen wel. Soms blijven ze staan en nemen hun hoed af. Ik zou wel met Maurits willen praten, maar vader en opa zijn erbij. Hè, naar is dat. Ik hoor een liedje van binnen: 'Marie die vrijt met een huzaar.' Juist nu Saartje wordt begraven. Ik kan mijn vingers niet in mijn oren doen, dat zien ze. Ga weg, rotliedje, ga uit me weg, ik luister toch niet naar je. Ik ben vast een slecht kind, eerst heb ik Mimi doodgemaakt en nu komt er een liedje in me, terwijl Saartje wordt begraven.

Zachtjes lopen we achter de baar, langs een smal paadje. Juist vandaag schijnt de zon, nu het niet mag omdat Saartje het niet kan zien en wij haar wegbrengen, voor het laatst.

Het is een diepe kuil waarin de kist wordt neergelaten terwijl de rebbe iets zegt, in het Hebreeuws, maar ook in het Nederlands. Zou zo'n rebbe ook verdriet hebben als hij bij een begrafenis moet spreken? Ze gooien aarde op de kist. Je hoort het vallen, het klinkt dof, afschuwelijk is het. Hier, de schep, ze duwen hem in mijn handen. Ik moet ook aarde op Saartje gooien. Gemeen is het om je dat te laten doen bij je eigen zusje. Nu krijgt Maurits de schep. Zou hij het ook zo erg vinden?

157