Heden kijkdag

gaan, dezelfde leraren hebben en over dezelfde problemen kunnen praten, loopt elke toenadering uit de hand.

We missen Saartje.

En moeder is er ook nooit meer. Of ze is bij vader in de winkel, of ze is naar Saartje. Als je van school thuiskomt, brandt de kachel niet eens. En in mijn jas, daar waar de tas erlangs schuurt, zit een gat waar ik me voor schaam.

Soms wil ik Maurits aanhalen, en dat kan hij niet verdragen. Net als vroeger, als ik in bed met mijn knieën in zijn holletje ging liggen. Juist als ik hem lief vond, werd hij driftig.

Langs de dalende wallekant lopen we voorbij de brug van de Ruysdaelkade naar de Govert Flinck-straat. Rijen kolenschuiten liggen er zachtjes te dobberen. Tussen de schepen en de kade drijft een neverrip-pie tegen het rottende hout.

Maurits wordt altijd verlegen als ik een opmerking maak over de hoeren aan de overkant, en toch lopen we er steeds weer langs, zoals we eens lang geleden met vader, op weg naar de Jodenhoek, langs de rokende vrouwen van de Geldersekade waren gewandeld.

Juist als Maurits en ik naar de overkant willen gaan, horen we luid geschreeuw. 'Kom hier eens kijke...' Een jongen gebaart heftig en slaat met een lange stok op het water.

In de gracht drijft een kinderlijkje, ter grootte van een babypop.

Zwijgend lopen we verder. 'Hoorde je wat die ene man zei?' vraag ik aan Maurits. 'Het is zeker door een hoer in de majem gegooid.'

'Sommige mannen gaan naar de hoeren', vervolg ik, 'voor een knaak mogen ze naaien. Een knaak, dat is

144