was veearts in Noord-Duitsland, hij heeft zich helemaal omhoog moeten werken.
'Von Papen habe ich noch persönlich gekannt', onderbreekt Kurt. Nooit last gehad, zelfs niet na 1933, toen Hitier aan de macht kwam. Ach ja, 1938 war für uns das Ende. Als Vom Rath erschossen wurde, in Paris. War nicht einmal Nazi. Hat Grynszpan, der junge polnische Jude damals gemacht.'
Weer zwijgen ze. En ik denk aan een artikel, dat Trotski er destijds over heeft geschreven. De jonge Grynszpan had uit protest gehandeld, omdat zijn ouders opgesloten zaten in het niemandsland tussen Polen en Duitsland. Naar Polen mochten zij niet terug, in Duitsland werden zij niet toegelaten om door te reizen. Trotski was tegenstander van individuele terreur omdat er geen enkel doel mee werd bereikt, en als zodanig veroordeelde hij de aanslag. Maar de mens Grynszpan verdedigde hij met zijn gehele persoonlijkheid. Het zijn de gevoeligsten die zo handelen, had hij onderstreept, met een juist perspectief zullen zij de weg vinden naar de socialistische revolutie. Het was deze Trotski tot wie ik mij het meest aangetrokken voelde, elke keer opnieuw.
'Stil toch', wordt er beneden geroepen, zo hard dat ik ervan schrik. Reina holt naar de deur, zet hem op een kier om te luisteren. 'Toe nou Hermannetje, kom binnen', vleit tante Riek onder aan de trap. 'Dan ga ik weer een spelletje met je doen. Oom Piet kan nu geen paardje met je spelen, je weet toch dat hij ziek is.'
Het kind schijnt zich los te rukken, valt met een smak tegen de grond, en brult: 'Moeder, ik wil naar mijn moeder.'
'Je brengt ons allemaal in gevaar', huilt tante Riek. Wat zal er gebeuren als het gegil op straat wordt ge
131