den gehad. 'In de Eerste Wereldoorlog is er één korporaal te weinig gesneuveld', vertrouwt hij ons toe als er geen andere soldaten in de buurt zijn.
Maar over één ding zijn alle Duitse soldaten het eens: Juden wissen nicht was Ordnung ist. Bij het betreden van Schiphol, en bij het vertrek, worden wij geteld, in rijen van vier. Het klopt nooit, absoluut nooit, hoe wij ook ons best doen. Diamantslijpers maken geintjes tegen elkaar: 'Je hebt toch geen steentje mee naar huis genomen ?'
Ik kom 's avonds thuis en ben mijn persoonsbewijs kwijt. Waar ik ook zoek, nergens is het. Ook niet in mijn portefeuille. Zonder persoonsbewijs, dat je elke dag moet afgeven bij de ingang, kom ik Schiphol niet in. En ga ik er niet naar toe, dan word ik van huis gehaald, wat ook met anderen is gebeurd. Onderduiken? Bep alleen laten met onze kleine meid ? Ik ga naar de Sicherheitsdienst in de Euterpestraat een bewijs halen dat ik gemengd gehuwd ben. Er zit niets anders op, wordt mij verzekerd. Met de angst in het hart sta ik voor een SS-officier, in een groot lokaal. 'Ausweis fort? Was ist dein Name?' Hij zoekt in een kaartenbak. Misschien staan er wel gegevens in over de familie van Bep, of over mijn politieke oriëntering. 'Bitte.' Ik kan een nieuw krijgen. Had ik maar geweten dat het zo gemakkelijk ging. Dan had ik Maurits mijn persoonsbewijs van gemengd gehuwde kunnen geven, en ik had met het mij verstrekte tweede exemplaar kunnen rondlopen. God weet waar hij nu zit, na te zijn doorgestuurd. Thuis doe ik het nieuwe persoonsbewijs in mijn portefeuille. Zit de naad daar los? Ik voel er met mijn vingers tussen, en haal het oude persoonsbewijs te voorschijn.
We mogen niet met de tram, en lopen in de vroege
120