Poste-restante Rood

twee jongens met wie ik in de bibliotheek zat opgesloten om boeken uit te zoeken toen de bibliotheekmeester met vakantie was. De jongens vertrouwden op mij, zij wilden in geen geval blijven, en ze verraden, daar dacht ik niet aan. Maar wat zou er gebeuren na hun vlucht? Ik zou er op worden aangezien. En nog erger: terwijl een veilige aftocht voor Michel werd voorbereid na zijn vrijlating, zou ook hij in de schijnwerper komen te staan. Kon ik dat die jongens zeggen? En dus zocht ik alle morele argumenten bij elkaar om ze van hun plan af te brengen, zei dat het tegen hun belang indruiste, dat ze hun geduld moesten bewaren omdat het anders nog moeilijker voor ze werd.

Zestien jaar is de oorlog voorbij. Als toen de zieken-stempels niet waren ingetrokken, die vervloekte avond die mijn leven voor altijd heeft ontwricht, had ik moeder misschien bij Rinus Pelgrom kunnen onderbrengen, maar ach, bij hem zijn later alle onderduikers gepakt. Nu heeft hij me geschreven dat Ernst Mulder bij hem is geweest om te waarschuwen. Jan de Etter, die hij uit Moskou kende, heeft hem om inlichtingen over mij gevraagd. Elk woord wordt betaald. De brief is mij illegaal doorgegeven, en ik heb hem moeten vernietigen. Rinus herinnert mij er ook aan, dat ik hem op de avond van de SD-inval bij hem thuis naar een veilig adres heb kunnen brengen. Waarom altijd anderen, en mijn familie niet? Hoe zou het zijn afgelopen als vader zijn stansmachine aan de schoenmakerij van de Joodse Raad in bruikleen had gegeven en daar was gaan werken, een mogelijkheid die de Joodse Raad mij had toegezegd. Dan had hij niet naar het werkkamp in Gijselte hoeven gaan. Maar hij kon later toch ook vluchten, uit het werkkamp, en heeft het niet gedaan om ons niet in gevaar

380