'Als Michel er niet is ben ik de baas', heeft zij mij duidelijk voorgehouden.
Nu is Michel terug in Amsterdam en ik vertel hem wat er is gebeurd. Soms vraagt hij zich af of we niet in wanhoop handelen, antwoordt hij, en ook ik heb me die vraag gesteld. Maar wat dan? Het is beter je in te zetten voor de koloniale revolutie dan van de Internationale een routinebeweging te maken, zoals onder leiding van het trio zeker zou gebeuren. Trouwens: er is geen weg terug. En ook Michel zegt: 'Non, il n'y a pas de retour.' Maar hoe ze ons ook in de gaten houden, de fabriek in Marokko loopt, en die hebben ze niet ontdekt. De werkplaats is verborgen in een buitenwijk van Casablanca. De veiligheidsmaatregelen zijn er draconisch. Om niet op te vallen door een abnormaal verbruik van elektriciteit is een geheime aansluiting op het stadsnet gemaakt. De fabriek was aan de buitenkant onherkenbaar. Als je er binnen komt, lijkt het op een jamfabriek, maar achter de gordijnen bevinden zich gewapende manschappen van het Bevrijdingsleger. Daar worden door tientallen arbeiders de wapens gefabriceerd. De levensomstandigheden zijn er heel hard. Soms mogen ze zes maanden niet buiten komen. Maar dat weet ik van de brieven van de Hollanders, die ik moet lezen alvorens ze door te geven.
Ja, ik weet het. De rol van censor is aan mij niet besteed. De lieve woorden van een metaaldraaier aan zijn vrouw, ik schaam me ervoor ze onder ogen te krijgen.
De produktie wordt beperkt tot drie typen bewapening, het infanteriemortier, waarvoor Ab zich de onderdelen heeft aangeschaft die moeilijk te vervaardigen zijn, een handmitrailleur en aanvalsgranaten. Er worden foto's van
313•