waarmaken. In de beslotenheid van de coupé durf ik te vragen of ik goed verstaan heb dat 1'Ami honderdduizend bankbiljetten van 100 nieuwe francs moet maken, en dat ze denken daar de Franse economie mee te kunnen ontwrichten? Dat is economisch gezien toch niet reëel? Het is een enorm bedrag, maar voor een land als Frankrijk heeft het niet veel om het lijf. Aangenomen dat het lukt.
'Misschien willen ze er wel iets anders mee', antwoordt Michel kortaf. Het is onze zaak niet, ze te kritiseren, dat doen er al zo veel. Wij moeten ze nu helpen. Of liever: met de francs kan 1'Ami ze helpen. Hij heeft het aangeboden, en we moeten ons er zo vlug mogelijk uit terugtrekken. In wezen is de wapenfabriek veel belangrijker, daar zal Michel zich helemaal achter zetten.
In de Spuistraat nemen we afscheid van elkaar. Michel gaat naar huis, terwijl ik rechtstreeks naar mijn werk moet, naar de nachtdienst, en me pijnig met de vraag welke smoes ik nu weer moet bedenken voor mijn afwezigheid van gisteren.
Er is geen weg terug
Trotski heeft de Internationale eens de top van een omgekeerde piramide genoemd, die de hele druk van deze vijandige klassenmaatschappij moet torsen; zonder die druk zouden de massa's veel eerder naar ons toe komen. Daar moet ik tegenwoordig vaak aan denken, en ik herhaal die woorden tegenover Michel en Hella, terwijl we op een terrasje zitten. Na alles wat er is gebeurd klinkt het meer als een lesje dan als een rotsvaste overtuiging, want waar moet het met de Wereldpartij zo naar toe? Als ik
304