tegen de kameraden gezegd: "Pet af voor Sal, hij is een Vieux Bolchevique."'
Ik voel mij gevleid door zijn woorden, en denk erover na. De Oude Bolsjewiki in de Sovjet-Unie golden als een voorbeeld van opofferingsgezindheid, met een totale inzet voor de Revolutie. Zo zag Trotski hen, maar ook als mensen die door de Revolutie totaal versleten waren, en alleen om die reden tijdens de Moskouse processen tot hun waanzinnige, en zelfs misdadige zelfbeschuldigingen kwamen.
Die laatste inval schud ik van mij af. Natuurlijk heeft Michel het zo niet bedoeld.
Le frère
Soms heb ik het gevoel dat Michel mij niet begrijpt. Hij beweert dat ik Ab 1'Ami - die nooit zijn beloften op tijd nakomt en steeds meer geld nodig heeft - de hand boven het hoofd houd. Ik vind het net zo goed rottig, maar wat kan ik eraan doen? Ruzie met hem maken? Met hem breken? En dan? Weet hij misschien een ander die zou kunnen doen wat 1'Ami allemaal op zich neemt? Michel verwijt me nu dat ik naïef ben, dat ik een te groot vertrouwen in Ab stel. Hij vergist zich. L'Ami heeft kapsones gekregen, dat valt me heus wel op. Hij schreeuwt tegen me zodra ik hem vraag waarom hij iets nog niet klaar heeft en ik weer eens voor niets naar hem toe ben geweest, zoals laatst toen ik bij hem thuis ben gebleven om te helpen omdat de persoonsbewijzen nog niet klaar waren. Er werd plotseling aangebeld, zodat wij in een roes alles de kamer uit hebben gesleept. Het bleek een rechercheur te zijn, die
301