'Dat is waar', beaamt Pierre, 'maar waar moet ik de tijd vandaan halen? Trouwens, als Trotski een mening uitsprak, kon je er donder op zeggen dat die korte tijd later in een artikel of een boek was te vinden. Inderdaad zijn er veel dingen gebeurd die het opschrijven waard zijn. Toen Trotski de oproep deed, een nieuwe Internationale te vormen, meenden verschillende kameraden, dat die al eerder had moeten worden opgericht. Sneevliet bij voorbeeld, al was hij er later weer tegen. Maar Trotski zei vóór 1933: Al is de ervaring met het stalinisme nog zo verschrikkelijk, de Communistische Internationale nu voor dood verklaren betekent automatisch dat wij de Duitse communistische partij opgeven op een ogenblik waarop de beslissende strijd tegen het dreigende Hitler-fascisme nog moet worden geleverd. Pas als de kpd voor Hitier zou capituleren, had het Duitse proletariaat een zo grote historische nederlaag geleden, dat de Derde Internationale bankroet zou zijn. Pas dan was het ogenblik voor een nieuwe Internationale aangebroken, niet eerder. Anders zouden wij bij voorbaat de toestand in Duitsland voor wanhopig verklaren, en dat was defaitisme. Want in een zo kort tijdsbestek konden de Duitse arbeiders geen nieuwe revolutionaire massapartij meer vormen om Hitier te verslaan. In 1933 capituleerde de kpd werkelijk, en kwam Hitier zonder slag of stoot aan de macht. Ik zal die dag nooit vergeten. Trotski sloot zich op in zijn kamer, liep dag en nacht heen en weer, vierentwintig uur lang. Toen kwam hij naar ons toe en zei: De Derde Internationale is dood, een nieuwe Internationale is noodzakelijk geworden. En hij schreef zijn oproep.'
De volgende dag brengen de kameraden mij naar de trein, bestemming Marseille, vanwaar de boot zal vertrek
2.26