schuivingen voordoen, de massabeweging, zoals in Engeland de socialisten met hun Labour Party. De intrede in de Labour Party vinden zij prachtig, waarom dan niet iets soortgelijks, zij het in aangepaste vorm, in de Communistische Partij van Frankrijk?
Ik aarzel om het woord te vragen, want wat ik wil zeggen is misschien verward, maar ik overwin mijn angst. 'Wij wilden eerst niet geloven dat de communistische partijen in Joegoslavië en China de revolutie in hun land naar de overwinning hebben geleid. Dat kón niet, dachten wij, dat is de taak van ónze beweging, en het scheen ons af te schrikken. Wij waren zo verbijsterd dat wij aanvankelijk niet begrepen dat het een geluk was wat daar is gebeurd, of hadden wij er misschien de voorkeur aan gegeven dat de stalinistische partijen daar opnieuw de revolutie zouden verraden? Dat te begrijpen is toch geen capitulatie voor het stalinisme? Het is een lang proces, en er zullen ook in de communistische partijen nieuwe krachtsverhoudingen ontstaan, die een antwoord zullen geven op de vraag hoe de revolutionaire partij van morgen eruit zal zien. Het is niet meer met zekerheid te voorspellen dat dit alles zich in het raam van de Vierde Internationale zal voltrekken. Misschien zal de Vierde, door deelneming aan dit proces, erin oplossen, en met handhaving van haar beginselen zonder zich daar al van bewust te zijn meewerken aan nieuwe vormen van een wereldpartij in de toekomst. Is dat soms verraad? Als wij op die manier de revolutionaire ontwikkelingen beïnvloeden is de vraag of het wel of niet ónze Internationale zal zijn die het laatste woord heeft, toch van geen doorslaggevend belang. Als wij ons zó overbodig maken, kan ik er alleen maar blij om zijn...'
217