Poste-restante Rood

worden voorgelegd. De voorbereidingen voor een derde wereldoorlog zijn ditmaal niet te wijten aan nederlagen van de arbeidersklasse, maar juist aan de reactie op haar overwinningen. De internationale krachtsverhoudingen zijn definitief veranderd ten nadele van het imperialisme, dat de koers heeft ingeslagen naar een beslissende botsing met de Sovjet-Unie en de overige communistische landen. En, zegt Michel: die oorlog wordt al in 1953 een mogelijkheid. Zij zal het karakter hebben van oorlog/revolutie, en is in die vorm een gecompliceerde weerspiegeling van het wereldrevolutionaire proces.

Er is verdeeldheid over deze ontwerp-stellingen, maar na mijn eerste aarzeling toen het Joegoslavië betrof, heb ik met meer aandacht de gebeurtenissen gevolgd. Ik sta nu volledig achter Michel. Zijn standpunt is geweldig belangrijk. Het verheft de Internationale naar het niveau waarvoor zij door Trotski is opgericht. Het is een enorm geluk, dat Michel secretaris van de Vierde Internationale is geworden, enige jaren na de moord op Trotski. Michel gaat nog verder in zijn conclusies. Terwijl de halve wereld, met inbegrip van de socialistische partijen, in paniek verkeert en verblind is door de uitbreiding van het stalinisme naar andere landen, is in werkelijkheid de neergang van het stalinisme begonnen. De factoren die Stalin en met hem de bureaucratie in de Sovjet-Unie in de jaren twintig aan de man hebben gebracht, waren: het jarenlange isolement, de achterlijkheid van het geweldige land, de nederlagen van de arbeidersklasse internationaal. Die situatie verkeert thans in haar tegendeel. Het isolement van Rusland is verbroken, vooral door de overwinning van de Chinese revolutie. De achterlijkheid verdwijnt snel en er is een arbeidersklasse van veertig miljoen zielen ontstaan in

207